Nhân tố ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển ở động vật
Mục tiêu bài học
Sau bài này, em nêu được các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến sinh trưởng, phát triển ở động vật, và giải thích được cơ chế mỗi nhân tố tác động theo cách nào.
Kiến thức nền cần nhớ
Bài trước em đã phân loại được ba kiểu phát triển ở động vật (same-grade bridge). Bài này hỏi tiếp: vì sao trong cùng một lứa, cùng một giống, lại có con lớn nhanh, có con lớn chậm?
Hai lứa gà con cùng giống, cùng ngày nở: một lứa được cho ăn đầy đủ và giữ ấm trong chuồng úm, một lứa thiếu ăn và bị lạnh do chuồng hở gió. Lứa nào em đoán sẽ lớn nhanh hơn sau hai tuần, và vì sao?
Kiến thức trọng tâm
- 1
Hai nhóm nòng nọc cùng lứa được nuôi trong hai bể: bể A giữ nước ấm, bể B giữ nước lạnh hơn nhiều so với bể A, các điều kiện khác giống nhau. Dự đoán nhóm nào biến đổi thành ếch con nhanh hơn, và giải thích.
- 2
Nòng nọc là giai đoạn của ếch — một loài biến nhiệt, thân nhiệt phụ thuộc trực tiếp vào nhiệt độ môi trường nước.
- 3
Nước lạnh làm chậm các phản ứng hoá học trong cơ thể nòng nọc, nên quá trình mọc chân, rụng đuôi, biến đổi thành ếch con cũng chậm lại theo.
- 4
Nếu nhiệt độ không ảnh hưởng gì, hai bể phải biến đổi nhanh như nhau — nhưng cơ chế biến nhiệt cho thấy điều ngược lại.
- 5
Vậy nhóm nòng nọc ở bể A (nước ấm) nhiều khả năng biến đổi thành ếch con nhanh hơn nhóm ở bể B (nước lạnh).
- 1
Một lứa gà con được cho ăn khẩu phần thiếu protein trong nhiều tuần, dù vẫn đủ nước và giữ ấm bình thường. Dự đoán ảnh hưởng đến tốc độ sinh trưởng của lứa gà này, và giải thích cơ chế.
- 2
Khẩu phần thiếu protein — một loại chất dinh dưỡng cung cấp nguyên liệu chính để xây dựng mô cơ và các tế bào mới trong cơ thể.
- 3
Thiếu nguyên liệu xây dựng mô, cơ thể gà con không đủ chất để tạo tế bào mới với tốc độ bình thường, dù các nhân tố khác (nước, nhiệt độ) vẫn đầy đủ.
- 4
Nước và giữ ấm đầy đủ không thể thay thế được vai trò của protein, vì mỗi nhân tố đảm nhiệm một chức năng riêng — thiếu một nhân tố vẫn đủ để làm chậm sinh trưởng, dù các nhân tố còn lại bình thường.
- 5
Vậy lứa gà con thiếu protein nhiều khả năng sẽ chậm lớn, nhẹ cân hơn so với lứa được ăn đủ protein, dù điều kiện nước và nhiệt độ như nhau.
Luyện tập có hướng dẫn
Luyện tập độc lập
Kiểm tra nhanh
Dinh dưỡng, nước, ánh sáng, nhiệt độ là nhân tố bên ngoài; hormone là nhân tố bên trong. Nhiệt độ ảnh hưởng động vật biến nhiệt trực tiếp qua tốc độ phản ứng hoá học, còn ảnh hưởng động vật hằng nhiệt qua việc tiêu tốn năng lượng giữ ấm — đặc biệt rõ ở con non.
Bài cuối cùng của khoá cho thấy người chăn nuôi vận dụng chính những nhân tố này ra sao để vật nuôi lớn khoẻ, đúng thời gian mong muốn.