Đề tỉnh số 1: ngữ âm, từ vựng ngữ pháp và điền từ

Đề chuẩn tốt nghiệp kiểm tra phụ âm câm bằng các cặp quen thuộc như hour với house. Câu này gài "inherit" cạnh "heir", hai từ cùng gốc Latin, để kiểm tra xem em thuộc danh sách ngoại lệ hay chỉ đoán theo mặt chữ.

Nhóm "h câm" trong tiếng Anh là danh sách khép kín: heir, honest, hour, honour và các từ phái sinh trực tiếp của chúng như heiress, honesty, hourly, honourable. Từ nào không nằm trong danh sách thì đọc /h/ bình thường, kể cả khi cùng gốc từ nguyên.

Khi hai phương án trông giống nhau về gốc từ, đề gần như chắc chắn đang kiểm tra ranh giới của một danh sách ngoại lệ. Phản xạ đúng là hỏi: từ này có nằm trong danh sách đã học thuộc không, thay vì suy ra từ họ hàng của nó.

Xét (a) heir /eə/: thuộc danh sách, h câm, loại. Xét (b) honest /ˈɒnɪst/: thuộc danh sách, loại. Xét (c) hour /aʊə/: thuộc danh sách, loại. Xét (d) inherit /ɪnˈherɪt/: không thuộc danh sách, /h/ đọc rõ. Vậy đáp án đúng là (d).

Từ phái sinh chỉ giữ h câm khi phái sinh trực tiếp từ bốn từ gốc. Cùng gốc từ nguyên xa như inherit, hospital, habit không được hưởng ngoại lệ.

Nếu đề thay "inherit" bằng "heiress", đáp án đổi hẳn: heiress phái sinh trực tiếp từ heir nên h vẫn câm, và câu hỏi khi đó không còn phương án đúng duy nhất. Người ra đề tỉnh biết điều này, nên em sẽ chỉ gặp các từ nằm rõ một bên ranh giới.

Câu này không kiểm tra việc em có biết cấu trúc "Were it not for" hay "Had it not been for" (kỹ thuật Khóa 2). Nó kiểm tra việc em có đối chiếu khung thời gian giữa hai vế hay không, một thao tác đề chuẩn không đòi hỏi vì đề chuẩn cho sẵn mệnh đề if tường minh.

Vế chính quyết định vế điều kiện. "Would have stalled years ago" là giả định quá khứ, nên vế điều kiện phải là quá khứ hoàn thành: "Had it not been for". Cặp "Were it not for" chỉ hợp với giả định hiện tại kiểu "would stall today".

Trong bốn phương án có tới hai cụm đúng ngữ pháp nếu đứng một mình. Khi hai phương án đều "đúng" tách khỏi ngữ cảnh, tín hiệu để phân xử phải nằm ở phần còn lại của câu; ở đây cụm "years ago" và "would have stalled" chốt khung quá khứ.

Xét (c) "If it had not": thiếu "been for", không thành cụm hoàn chỉnh, loại vì ngữ pháp. Xét (d) "Unless it were for": unless không dùng cho giả định trái thực tế kiểu này, loại vì ngữ pháp. Còn (a) và (b): đối chiếu khung thời gian, "would have stalled years ago" đòi quá khứ hoàn thành, nên (a) lệch thời, loại. Vậy đáp án đúng là (b).

Gặp phương án đảo ngữ điều kiện, đọc mệnh đề chính trước: "would + V" đi với "Were it not for", còn "would have + V3" đi với "Had it not been for".

Đề quốc gia hay đảo chiều bẫy: cho sẵn "Had it not been for" ở đầu câu và bắt chọn dạng đúng của mệnh đề chính. Khi đó em làm phép thử ngược lại: đầu câu quá khứ hoàn thành thì mệnh đề chính phải là "would have + V3".

Cả bốn động từ đều đúng ngữ pháp trước "measurable results" và đều mang nghĩa tích cực gần nhau. Bước một của phân tích nhiễu (Khóa 1) không loại được phương án nào; câu chỉ ngã ngũ ở bước hai, kiểm tra collocation, đúng kiểu câu ăn điểm phân loại của đề tỉnh.

Mỗi động từ trong nhóm này có một họ danh từ riêng: yield đi với results, benefits, insights; earn đi với money, respect, a reputation; win đi với a prize, a contract, support; reach đi với a conclusion, an agreement, a verdict. Câu hỏi thực chất là: "results" thuộc họ của động từ nào.

Khi bốn phương án là bốn động từ gần nghĩa, phản xạ của Khóa 3 là nhìn sang danh từ đứng sau blank chứ không dịch từng động từ sang tiếng Việt, vì bản dịch tiếng Việt của cả bốn từ đều na ná "đạt được".

Với câu bốn động từ gần nghĩa, đừng hỏi "từ nào nghĩa đúng", hãy hỏi "danh từ sau blank quen đi với từ nào". Danh từ quyết định, không phải nghĩa từ điển.

Nếu danh từ sau blank đổi thành "widespread support", đáp án lập tức đổi sang win: the policy has begun to win widespread support. Cùng khung câu, khác danh từ, khác đáp án.