Đây là bản xem thử. Phiên bản đầy đủ trong ứng dụng có bài tập, AI chấm ngay và theo dõi tiến độ học.

Bài học

Từ nối theo chức năng: thêm ý, tương phản, kết quả

Mục tiêu

Sau bài học này, em chọn đúng từ nối theo ba nhóm chức năng mới (thêm ý, tương phản, kết quả) bên cạnh nhóm trình tự đã biết, và phân biệt được "however" với "although", hai từ hay bị dùng lẫn lộn nhất trong bài viết của học sinh giỏi lớp 6.

Kiến thức nền cần có

Em đã học and, but, because để nối ý trong câu, và first, then, after that, finally để kể một trình tự việc làm hằng ngày, tất cả đều là kiến thức chuẩn lớp 6. Bài này không dạy lại các từ đó, chỉ thêm những từ nối cùng chức năng nhưng trang trọng hơn, thường gặp trong đoạn văn viết chứ không phải lời nói.

Khởi động

Đọc đoạn sau và thử cảm nhận: "I like football. I do not have time to play it every day. I play with my friends at the weekend." Ba câu đúng, không sai ngữ pháp, nhưng rời rạc, nghe như ba ý riêng lẻ xếp cạnh nhau. Chỉ cần thêm hai từ nối đúng chỗ, đoạn văn liền mạch hẳn: "I like football. However, I do not have time to play it every day, so I play with my friends at the weekend."

Bốn nhóm từ nối theo chức năng

Từ nối trong đoạn văn chia thành bốn nhóm theo đúng việc nó làm trong câu: thêm ý (moreover, besides, in addition, what is more), tương phản (however, although, on the other hand), kết quả (therefore, as a result, so, consequently), và trình tự (to begin with, next, after that, in the end, mở rộng từ first/then/finally em đã biết). Nhóm trình tự em đã nắm vững; ba nhóm còn lại là phần mở rộng của bài học này.
Trong bốn nhóm, "kết quả" có một điểm cần lưu ý về văn phong: "so" là từ nối thân mật, dùng nhiều trong lời nói và văn kể chuyện; "therefore" và "as a result" trang trọng hơn, phù hợp với đoạn văn học thuật hoặc bài luận. Một bài viết IOE/HSG chấm cả văn phong, nên nếu đề yêu cầu đoạn văn trang trọng mà học sinh dùng "so" liên tục sẽ bị coi là thiếu đa dạng từ vựng chứ không hẳn là sai ngữ pháp.
Mở rộng dành cho HSG, however và although khác cấu trúc
"however" và "although" cùng mang nghĩa tương phản nhưng cấu trúc ngữ pháp hoàn toàn khác nhau. "however" là trạng từ liên kết: nó đứng đầu MỘT câu mới, sau dấu chấm hoặc dấu chấm phẩy của câu trước, và có dấu phẩy ngay sau nó. "although" là liên từ phụ thuộc: nó nối một mệnh đề phụ vào MỘT câu duy nhất, không thể đứng riêng thành câu nếu không có mệnh đề chính đi kèm. Điều này không nằm trong yêu cầu chuẩn của lớp 6 (sách giáo khoa chỉ dạy and/but/because) nên ta giới thiệu kỹ trước khi luyện.
Ví dụ
Chọn từ nối đúng theo chức năng cho đoạn văn
  1. 1

    Đề cho: "I enjoy playing badminton. ___, I am not very good at it yet. ___, I practise with my brother every Sunday." Câu 2 đưa ra một điều trái ngược với câu 1 (thích nhưng chưa giỏi); câu 3 là kết quả của việc chưa giỏi (nên phải luyện tập).

  2. 2

    Chỗ trống 1 cần từ nối tương phản đứng đầu một câu mới, có dấu phẩy theo sau: "However,".

  3. 3

    Chỗ trống 2 cần từ nối kết quả: "Therefore," phù hợp với văn phong bài viết trang trọng hơn "So,".

  4. 4

    I enjoy playing badminton. However, I am not very good at it yet. Therefore, I practise with my brother every Sunday.

  5. 5

    Muốn đổi "However" sang một từ thêm ý (ví dụ đề đổi ý), thay bằng "Moreover," hoặc "Besides,", hai từ này không đổi cấu trúc, vẫn đứng đầu câu mới và có dấu phẩy.

Ví dụ
Sửa lỗi cấu trúc khi dùng however và although
  1. 1

    "Although I like Math. However, English is my favourite subject." Hai câu này đều sai ở cấu trúc của từ nối tương phản.

  2. 2

    "Although I like Math." dùng "although" (một liên từ phụ thuộc) nhưng lại để một mình thành câu hoàn chỉnh với dấu chấm, không có mệnh đề chính đi kèm. Đây là một câu không hoàn chỉnh (sentence fragment).

  3. 3

    "However, English is my favourite subject." bản thân câu này đúng, nhưng nó đang lặp lại chính xác cái ý tương phản mà "although" ở câu trước đã cố gắng diễn đạt, khiến hai câu thừa nhau.

  4. 4

    Cách 1, dùng although trong một câu: "Although I like Math, English is my favourite subject." Cách 2, dùng however giữa hai câu: "I like Math. However, English is my favourite subject."

  5. 5

    Không bao giờ dùng cả hai từ cho cùng một ý tương phản trong hai câu liên tiếp, chọn một cấu trúc, hoặc although trong một câu, hoặc however giữa hai câu.

Ví dụ
Chọn đúng ba từ nối khác chức năng trong cùng một đoạn
  1. 1

    Đề cho: "Mai loves drawing. ___, she is not confident about her skills. ___, she joined the school art club last month. ___, she has already finished three paintings." Câu 2 trái ngược với câu 1 (yêu thích nhưng thiếu tự tin); câu 3 là điều xảy ra tiếp theo trong thời gian; câu 4 là kết quả tích cực sau khi tham gia câu lạc bộ.

  2. 2

    Chỗ trống 1 cần tương phản (yêu thích >< thiếu tự tin). Chỗ trống 2 cần trình tự, vì "joined last month" là một mốc thời gian tiếp nối câu trước, không phải kết quả trực tiếp của sự thiếu tự tin. Chỗ trống 3 cần kết quả, vì "đã hoàn thành ba bức tranh" là thành quả sau khi tham gia câu lạc bộ.

  3. 3

    Chỗ trống 1: "However,". Chỗ trống 2: "Then," (thuộc nhóm trình tự, tương đương after that trong ngữ cảnh này). Chỗ trống 3: "As a result,".

  4. 4

    Mai loves drawing. However, she is not confident about her skills. Then, she joined the school art club last month. As a result, she has already finished three paintings.

  5. 5

    Khi một đoạn văn có nhiều hơn một mối quan hệ, đừng chọn từ nối theo thói quen (ví dụ luôn chọn "however" cho mọi chỗ trống), đọc lại mối quan hệ THỰC giữa từng cặp câu trước khi quyết định, vì ba chỗ trống trong ví dụ này thuộc ba nhóm chức năng khác nhau.

Bảng phân loại từ nối theo bốn nhóm chức năng: thêm ý, tương phản, kết quả, trình tự.Thêm ýmoreoverbesidesin additionwhat is moreTương phảnhoweveralthoughon the otherhandKết quảthereforeas a resultsoconsequentlyTrình tựto begin withnextafter thatin the end
Nhóm trình tự là kiến thức chuẩn lớp 6 đã học; ba nhóm còn lại là phần mở rộng.

Luyện tập có hướng dẫn

Luyện tập độc lập

Bẫy thường gặp

Ba lỗi học sinh hay mắc: (1) dùng "however" để nối hai mệnh đề trong cùng một câu bằng dấu phẩy thay vì tách thành hai câu; (2) tách "although" thành câu riêng không có mệnh đề chính đi kèm; (3) dùng "so" liên tục trong bài viết trang trọng thay vì đổi sang "therefore" hoặc "as a result" để đa dạng văn phong.

Kiểm tra nhanh

Bốn nhóm từ nối (thêm ý, tương phản, kết quả, trình tự) giúp đoạn văn tiến triển tự nhiên thay vì đọc như một dãy câu rời rạc. Riêng however và although cần nhớ kỹ khác nhau về cấu trúc: however đứng đầu câu mới, although nằm trong một câu với mệnh đề chính.

Bài tiếp theo áp dụng những từ nối này vào đúng cấu trúc đoạn văn ba phần: câu chủ đề, câu triển khai, câu kết, và học cách nhận ra một câu bị lạc chủ đề ngay cả khi nó đúng ngữ pháp.