Đây là bản xem thử. Phiên bản đầy đủ trong ứng dụng có bài tập, AI chấm ngay và theo dõi tiến độ học.
Bài học
Câu tường thuật câu hỏi: Yes/No với if/whether và câu hỏi Wh
Mục tiêu
Sau bài học này, em chuyển đúng một câu hỏi Yes/No hoặc câu hỏi Wh ở lời nói trực tiếp sang câu tường thuật: bỏ trợ động từ do/does/did, đưa câu về đúng trật tự của câu kể (chủ ngữ đứng trước động từ), dùng if hoặc whether cho câu hỏi Yes/No, giữ nguyên từ để hỏi cho câu hỏi Wh, đồng thời vẫn lùi thì và đổi đại từ, trạng từ như câu tường thuật câu kể em đã học.
Kiến thức nền cần có
Bài này dùng lại toàn bộ bảng lùi thì và cách đổi đại từ, trạng từ của câu tường thuật câu kể mà em đã học ở đầu lớp 8. Nếu em chưa chắc quy tắc lùi thì, ôn lại trước khi học bài này, vì mọi ví dụ dưới đây vẫn lùi thì bình thường, chỉ thêm một việc mới là xử lý phần câu hỏi.
Mở rộng dành cho HSG — câu tường thuật câu hỏi
Chương trình chuẩn lớp 8 dạy tường thuật câu kể, dừng lại ở said/told cho câu trần thuật. Tường thuật câu hỏi không nằm trong yêu cầu cần đạt của lớp 8 nhưng là dạng bài quen thuộc trong đề IOE và HSG. Bài học này xây dựng kỹ năng đó từ đầu, coi như một cầu nối cùng lớp từ cái em đã học sang cái đề thi thật sẽ hỏi.
Câu hỏi khởi động
Trong giờ ra chơi, bạn Minh hỏi em: 'Do you like this song?' Vài phút sau, cô giáo chủ nhiệm đi ngang qua và hỏi em Minh vừa nói gì. Em không thể lặp nguyên câu hỏi 'Do you like this song?' bằng dấu ngoặc kép, vì lúc đó em đang kể lại, không phải đang hỏi. Câu tường thuật câu hỏi (reported questions) giải quyết đúng tình huống này.
Hai loại câu hỏi cần tường thuật khác nhau
Câu hỏi trực tiếp chia làm hai loại. Câu hỏi Yes/No không có từ để hỏi, chỉ đảo trợ động từ lên trước chủ ngữ, ví dụ Do you like this song?. Câu hỏi Wh bắt đầu bằng một từ để hỏi như what, where, when, why, how, ví dụ What time does the museum close?. Hai loại này tường thuật theo hai công thức khác nhau, nhưng có chung một nguyên tắc then chốt: cả hai đều trở thành một mệnh đề danh từ đứng sau asked, và mệnh đề danh từ trong tiếng Anh luôn theo trật tự câu kể, chủ ngữ đứng trước động từ, không bao giờ đảo như câu hỏi trực tiếp.
Câu hỏi Yes/No: dùng if hoặc whether
Công thức: asked (+ tân ngữ) + if/whether + S + V. Trợ động từ do/does/did chỉ dùng để tạo câu hỏi trực tiếp, không mang nghĩa, nên biến mất hoàn toàn khi tường thuật, còn động từ chính quay về dạng thường rồi lùi thì như bình thường. Ví dụ: 'Do you like this song?' Minh asked me. → Minh asked me if I liked that song. Khi câu hỏi gốc có or not ở cuối, bắt buộc dùng whether, không dùng if: 'Are you coming to the party or not?' Lan asked. → Lan asked whether I was coming to the party or not.
Câu hỏi Wh: giữ từ để hỏi, đổi trật tự
Công thức: asked (+ tân ngữ) + từ để hỏi + S + V. Từ để hỏi giữ nguyên vị trí đầu mệnh đề tường thuật, trợ động từ do/does/did biến mất, động từ chính quay về trật tự thường rồi lùi thì. Ví dụ: 'What time does the museum close?' the tour guide asked us. → The tour guide asked us what time the museum closed. Nếu câu hỏi gốc phủ định, not vẫn giữ nguyên, đi theo trợ động từ được lùi thì, chỉ có do/does/did (khi không mang not) mới biến mất hoàn toàn: 'Why can't you come to the picnic?' Duc asked her. → Duc asked her why she couldn't come to the picnic.
Làm đủ cả năm bước theo đúng thứ tự; quên bước bỏ trợ động từ là lỗi phổ biến nhất.
Ví dụ
Tường thuật câu hỏi Yes/No
1
'Do you like this song?' Minh asked me. Bẫy ở đây là giữ nguyên trợ động từ do, viết nhầm thành Minh asked me if do I like that song, hoặc quên đổi trật tự, viết thành Minh asked me if did I like that song.
2
Đây là câu hỏi Yes/No (không có từ để hỏi), nên dùng if hoặc whether. Trợ động từ do chỉ dùng để tạo câu hỏi, không mang nghĩa, nên biến mất hoàn toàn khi tường thuật; động từ chính like quay về dạng thường rồi lùi thì thành liked.
3
Với bốn phương án if I liked that song, if do I like that song, if I like that song, that I liked that song: loại if do I like that song vì giữ trợ động từ do, sai cấu trúc mệnh đề danh từ; loại if I like that song vì không lùi thì; loại that I liked that song vì câu hỏi Yes/No bắt buộc dùng if/whether, không dùng that.
4
if I liked that song. Minh asked me if I liked that song.
5
Biến thể dùng whether: 'Are you coming to the party or not?' Lan asked. → Lan asked whether I was coming to the party or not, bắt buộc dùng whether vì có or not, không thể thay bằng if.
Ví dụ
Tường thuật câu hỏi Wh
1
'What time does the museum close?' the tour guide asked us. Bẫy ở đây là giữ nguyên trật tự đảo does the museum close, viết nhầm thành the tour guide asked us what time does the museum close.
2
What time là cụm từ để hỏi, giữ nguyên vị trí đầu mệnh đề tường thuật; trợ động từ does biến mất, động từ chính close quay về dạng thường rồi lùi thì thành closed, câu trở về trật tự S rồi mới đến V: the museum closed.
3
Với bốn phương án what time did the museum close, what time the museum closed, what time does the museum close, what time the museum close: loại what time did the museum close vì vẫn giữ trợ động từ did trong mệnh đề tường thuật, chỉ dùng did khi hỏi trực tiếp; loại what time does the museum close vì không lùi thì và giữ đảo ngữ; loại what time the museum close vì thiếu lùi thì, phải là closed.
4
what time the museum closed. The tour guide asked us what time the museum closed.
5
Quy tắc chung cho mọi câu hỏi Wh: giữ từ để hỏi, bỏ trợ động từ, trả câu về trật tự S rồi V, rồi lùi thì bình thường. Biến thể: 'Where did you buy this book?' she asked me. → She asked me where I had bought that book, lùi quá khứ đơn thành quá khứ hoàn thành vì đây là một việc đã hoàn tất trước khi kể.
Ví dụ
Tường thuật câu hỏi Yes/No dạng phủ định
1
'Isn't the library open on Sundays?' Nam asked. Bẫy ở đây là bỏ luôn từ not khi tường thuật, viết nhầm thành Nam asked if the library was open on Sundays, làm mất hẳn ý nghĩa phủ định của câu hỏi gốc.
2
Đây vẫn là câu hỏi Yes/No nên dùng if/whether, nhưng động từ mang theo not: isn't tường thuật thành wasn't, không được bỏ not, vì not là một phần nghĩa của câu hỏi, không phải dấu hiệu ngữ pháp như do/does/did.
3
Với bốn phương án if the library was open on Sundays, if the library wasn't open on Sundays, if isn't the library open on Sundays, that the library wasn't open on Sundays: loại phương án đầu vì mất từ not, đổi hẳn nghĩa câu hỏi; loại phương án ba vì giữ nguyên trật tự đảo isn't the library; loại phương án cuối vì câu hỏi Yes/No bắt buộc dùng if/whether, không dùng that.
4
if the library wasn't open on Sundays. Nam asked if the library wasn't open on Sundays.
5
Ghi nhớ: not luôn đi theo trợ động từ be/have/modal khi tường thuật câu hỏi phủ định, chỉ có do/does/did (khi không mang not) mới biến mất hoàn toàn.
Lỗi thường gặp
Lỗi thường gặp
Bẫy phổ biến nhất trong tường thuật câu hỏi là giữ nguyên trợ động từ do/does/did hoặc giữ nguyên trật tự đảo của câu hỏi trực tiếp (is/are/was/were/has/have/can/will đứng trước chủ ngữ). Một bẫy khác là quên if/whether cho câu hỏi Yes/No, hoặc thêm nhầm if/whether vào câu hỏi Wh dù đã có sẵn từ để hỏi.
Tóm tắt
Tường thuật câu hỏi giữ nguyên tinh thần lùi thì và đổi đại từ, trạng từ của câu tường thuật câu kể, chỉ thêm một việc: đưa câu hỏi về trật tự câu kể. Câu hỏi Yes/No cần if/whether, câu hỏi Wh giữ nguyên từ để hỏi, và trợ động từ do/does/did luôn biến mất.
Bài tiếp theo tường thuật một dạng câu khác hẳn về hình thức: câu mệnh lệnh và lời đề nghị, dùng told hoặc asked cộng động từ nguyên mẫu có to.
Sau bài học này, em chuyển đúng một câu hỏi Yes/No hoặc câu hỏi Wh ở lời nói trực tiếp sang câu tường thuật: bỏ trợ động từ do/does/did, đưa câu về đúng trật tự của câu kể (chủ ngữ đứng trước động từ), dùng if hoặc whether cho câu hỏi Yes/No, giữ nguyên từ để hỏi cho câu hỏi Wh, đồng thời vẫn lùi thì và đổi đại từ, trạng từ như câu tường thuật câu kể em đã học.
Câu hỏi trực tiếp chia làm hai loại. Câu hỏi Yes/No không có từ để hỏi, chỉ đảo trợ động từ lên trước chủ ngữ, ví dụ Do you like this song?. Câu hỏi Wh bắt đầu bằng một từ để hỏi như what, where, when, why, how, ví dụ What time does the museum close?. Hai loại này tường thuật theo hai công thức khác nhau, nhưng có chung một nguyên tắc then chốt: cả hai đều trở thành một mệnh đề danh từ đứng sau asked, và mệnh đề danh từ trong tiếng Anh luôn theo trật tự câu kể, chủ ngữ đứng trước động từ, không bao giờ đảo như câu hỏi trực tiếp.
Công thức: asked (+ tân ngữ) + if/whether + S + V. Trợ động từ do/does/did chỉ dùng để tạo câu hỏi trực tiếp, không mang nghĩa, nên biến mất hoàn toàn khi tường thuật, còn động từ chính quay về dạng thường rồi lùi thì như bình thường. Ví dụ: 'Do you like this song?' Minh asked me. → Minh asked me if I liked that song. Khi câu hỏi gốc có or not ở cuối, bắt buộc dùng whether, không dùng if: 'Are you coming to the party or not?' Lan asked. → Lan asked whether I was coming to the party or not.
Công thức: asked (+ tân ngữ) + từ để hỏi + S + V. Từ để hỏi giữ nguyên vị trí đầu mệnh đề tường thuật, trợ động từ do/does/did biến mất, động từ chính quay về trật tự thường rồi lùi thì. Ví dụ: 'What time does the museum close?' the tour guide asked us. → The tour guide asked us what time the museum closed. Nếu câu hỏi gốc phủ định, not vẫn giữ nguyên, đi theo trợ động từ được lùi thì, chỉ có do/does/did (khi không mang not) mới biến mất hoàn toàn: 'Why can't you come to the picnic?' Duc asked her. → Duc asked her why she couldn't come to the picnic.
Với bốn phương án what time did the museum close, what time the museum closed, what time does the museum close, what time the museum close: loại what time did the museum close vì vẫn giữ trợ động từ did trong mệnh đề tường thuật, chỉ dùng did khi hỏi trực tiếp; loại what time does the museum close vì không lùi thì và giữ đảo ngữ; loại what time the museum close vì thiếu lùi thì, phải là closed.