Tường thuật câu hỏi Yes/No với if/whether
Mục tiêu
Sau bài học này, em tường thuật đúng một câu hỏi Yes/No bằng if hoặc whether, đúng trật tự câu kể, không dùng trợ động từ do/does/did, và không đặt dấu chấm hỏi.
Em đã nắm chắc lùi thì và đổi đại từ/thời gian/nơi chốn ở chương trước. Bài này áp dụng đúng những quy tắc đó cho câu hỏi, chỉ thêm một luật mới: cách nối mệnh đề hỏi bằng if hoặc whether.
Câu hỏi khởi động
Linh hỏi Quang: "Do you want to join the debate club?" Sau đó Quang kể lại cho Mai. Quang không thể nói Quang told Mai that do I want, vì câu hỏi Yes/No khi tường thuật không giữ trợ động từ do và không giữ trật tự đảo của câu hỏi. Câu đúng là Linh asked (Quang) if/whether he wanted to join the debate club.
Cấu trúc tường thuật câu hỏi Yes/No
if và whether phần lớn dùng thay thế nhau được, nhưng có hai khác biệt cần nhớ cho đề thi. Thứ nhất, whether thường được ưa dùng hơn trong văn phong trang trọng, viết. Thứ hai, khi câu có cụm or not, whether or not có thể đứng liền nhau ngay sau whether, còn if thì không thể đứng liền trước or not; or not phải chuyển xuống cuối câu khi dùng với if.
- 1
Linh asked Quang, "Do you want to join the debate club?" Viết lại. Bẫy: giữ nguyên do you want và thêm dấu chấm hỏi, coi như vẫn là một câu hỏi trực tiếp.
- 2
Do you want là câu hỏi Yes/No dùng trợ động từ do; khi tường thuật, bỏ do, trả lại dạng động từ chính want, thêm if/whether, và lùi thì want thành wanted vì asked ở quá khứ; you đổi thành he.
- 3
Loại phương án giữ nguyên do you want, vẫn mang dấu vết câu hỏi trực tiếp; loại phương án bỏ if/whether, khiến câu thiếu liên từ nối; loại phương án dùng if he wants, không lùi thì dù asked ở quá khứ.
- 4
Linh asked Quang if/whether he wanted to join the debate club.
- 5
Bỏ do/does/did, lùi thì động từ chính, thêm if/whether, không dấu chấm hỏi: đủ bốn bước là chuyển đúng mọi câu hỏi Yes/No.
- 1
Trang asked Nam, "Can you help me with the poster this afternoon?" Viết lại. Bẫy: quên lùi can thành could vì đã quen lo về do/does/did mà bỏ sót động từ khiếm khuyết.
- 2
Câu hỏi có can (động từ khiếm khuyết) đã tự đảo lên trước chủ ngữ, không cần trợ động từ do; khi tường thuật chỉ cần trả lại trật tự câu kể can you help thành you could help, rồi thêm if/whether.
- 3
Loại phương án giữ nguyên can, không lùi thì; loại phương án thêm does vào trước can, sai vì động từ khiếm khuyết không cần thêm trợ động từ do; loại phương án bỏ mất if/whether.
- 4
Trang asked Nam if/whether he could help her with the poster that afternoon.
- 5
Câu hỏi có động từ khiếm khuyết chỉ cần đảo lại trật tự và lùi thì động từ khiếm khuyết, không có trợ động từ do để mà bỏ.
- 1
Mai asked Hoa, "Have you ever visited Ha Long Bay?" Viết lại. Bẫy: giữ nguyên have visited, quên hiện tại hoàn thành cũng lùi thì như trong câu trần thuật.
- 2
have visited (hiện tại hoàn thành) lùi thành had visited (quá khứ hoàn thành), you đổi thành she, ever giữ nguyên vì không phải từ chỉ thời gian cần đổi.
- 3
Loại phương án giữ nguyên have visited, không lùi thì; loại phương án bỏ mất ever, làm mất sắc thái hỏi về kinh nghiệm; loại phương án dùng did she ever visit, sai vì câu tường thuật không dùng trợ động từ did.
- 4
Mai asked Hoa if/whether she had ever visited Ha Long Bay.
- 5
Câu hỏi Yes/No tuân theo đúng sáu cặp lùi thì đã học ở chương 1, chỉ khác ở việc phải thêm if/whether và bỏ trợ động từ.
- 1
An asked Phong, "Will you come to the reunion or not?" Viết lại bằng cả if và whether. Bẫy: đặt or not ngay sau if, cho rằng if và whether hoàn toàn giống nhau về vị trí.
- 2
whether or not có thể đứng liền nhau ngay sau whether; nhưng if không thể đứng liền trước or not, or not phải chuyển ra cuối câu khi dùng với if.
- 3
Loại An asked Phong if or not he would come to the reunion, sai vì if không đứng liền trước or not; chấp nhận cả An asked Phong whether or not he would come to the reunion và An asked Phong if he would come to the reunion or not là hai cách viết đúng.
- 4
An asked Phong whether or not he would come to the reunion. / An asked Phong if he would come to the reunion or not.
- 5
whether or not đứng liền nhau được; if or not thì không, or not phải lùi ra cuối câu khi câu dùng if.
Luyện tập có hướng dẫn
Luyện tập độc lập
Lỗi thường gặp
Bốn lỗi hay gặp nhất: quên bỏ trợ động từ do/does/did; giữ nguyên trật tự đảo của câu hỏi thay vì trả về trật tự câu kể; đặt or not ngay sau if; và quên đặt dấu chấm hỏi thành dấu chấm vì câu tường thuật không còn là câu hỏi trực tiếp.
Câu hỏi Yes/No khi tường thuật thực ra chỉ là một câu trần thuật được nối bằng if/whether: cùng lùi thì, cùng đổi đại từ/thời gian/nơi chốn như chương trước, chỉ thêm bước bỏ trợ động từ do/does/did và trả về đúng trật tự câu kể.
Bài tiếp theo tường thuật loại câu hỏi còn lại: câu hỏi có từ để hỏi như what, where, why. Cấu trúc gần như giống hệt, chỉ thay if/whether bằng chính từ để hỏi đó.