Cấu tạo và chức năng của da

Khi trời nắng gắt, da bạn Hoa sạm đi một chút và bạn thấy có mồ hôi lấm tấm trên trán. Hai hiện tượng này do cấu trúc nào của da đảm nhiệm?

Da sạm đi khi tiếp xúc nhiều ánh nắng là do sắc tố melanin ở lớp biểu bì tăng sinh để hấp thụ bớt tia cực tím — đây là chức năng bảo vệ.

Mồ hôi lấm tấm trên trán là do tuyến mồ hôi ở lớp bì hoạt động mạnh hơn khi trời nóng — đây là một phần của chức năng điều hoà thân nhiệt.

Hai hiện tượng xảy ra đồng thời nhưng do hai cấu trúc khác nhau đảm nhiệm — melanin ở biểu bì lo việc bảo vệ, tuyến mồ hôi ở lớp bì lo việc điều hoà nhiệt, không phải cùng một cấu trúc làm cả hai việc.

Vậy da sạm màu là do melanin ở lớp biểu bì, chức năng bảo vệ, còn mồ hôi lấm tấm là do tuyến mồ hôi ở lớp bì, chức năng điều hoà thân nhiệt.

Một bệnh nhân bị bỏng sâu, tổn thương tới lớp bì trên một vùng da rộng. Dự đoán những chức năng nào của da bị ảnh hưởng ở vùng da đó, giải thích vì sao.

Lớp bì chứa hầu hết cấu trúc quan trọng: mạch máu, tuyến mồ hôi, tuyến nhờn, thụ thể cảm giác — tổn thương lớp bì nghĩa là các cấu trúc này bị phá huỷ ở vùng da đó.

Không còn thụ thể cảm giác, vùng da bị bỏng sâu sẽ mất khả năng nhận biết nóng, lạnh, đau, chạm — đây là lý do bỏng sâu đôi khi ít đau hơn bỏng nhẹ, vì thụ thể đau đã bị phá huỷ.

Không còn tuyến mồ hôi và mạch máu hoạt động bình thường, vùng da đó mất khả năng tiết mồ hôi và điều chỉnh lưu lượng máu để điều hoà thân nhiệt tại chỗ.

Vậy tổn thương sâu tới lớp bì làm mất đồng thời ba chức năng: cảm giác, bài tiết qua da, và điều hoà thân nhiệt tại vùng da đó — chỉ chức năng bảo vệ cơ học đơn thuần của biểu bì còn sót lại phần nào nếu biểu bì chưa mất hết.