Bài học

The last time và haven't...since

Mục tiêu

Sau bài này em chuyển đổi đúng qua lại giữa the last time + S + V (quá khứ đơn) và S + haven't/hasn't + V3 + since + mốc thời gian, chọn đúng since cho một mốc và for cho một khoảng thời gian.

Kiến thức nền cần có

Em đã học thì hiện tại hoàn thành và thì quá khứ đơn từ những năm trước. Bài này không dạy lại hai thì đó, mà tập trung vào cách chuyển đổi giữa hai cách diễn đạt cùng một sự kiện: mốc lần cuối cùng một việc xảy ra.

Câu hỏi khởi động

Quang nói: "The last time I ate at that restaurant was in 2019." Nếu muốn nói cùng một ý nhưng bắt đầu bằng I haven't, em sẽ viết thế nào? Câu trả lời liên quan đến việc chuyển đúng thì và chọn đúng since chứ không phải for, vì 2019 là một mốc thời gian cụ thể chứ không phải một khoảng thời gian.

The last time và haven't...since — mốc thời gian và thì

The last time + S + V (quá khứ đơn) + was + mốc thời gian nói về lần gần nhất một việc xảy ra: The last time Mai visited her grandmother was in 2022.

Cách nói tương đương dùng hiện tại hoàn thành phủ định: S + haven't/hasn't + V3 + since + mốc thời gian: Mai hasn't visited her grandmother since 2022. Since luôn đi với một mốc cụ thể (một năm, một sự kiện, một thời điểm), còn for đi với một khoảng thời gian (three years, a long time). Nhầm hai giới từ này là lỗi phổ biến nhất của dạng bài này.

Còn một cách diễn đạt thứ ba, dùng cấu trúc nhấn mạnh khoảng cách thời gian: It has been + khoảng thời gian + since + S + V (quá khứ đơn): It has been three years since Hoa moved to Hanoi, tương đương với Hoa moved to Hanoi three years ago.

Khi chuyển ngược từ haven't...since sang the last time, mệnh đề sau since (một sự kiện) giữ nguyên thì quá khứ đơn, và mệnh đề the last time...was cũng ở quá khứ đơn: Nam hasn't played football since last spring. → The last time Nam played football was last spring.

Since còn đóng một vai trò khác mà học sinh hay lẫn với the last time: giới thiệu một sự kiện làm mốc, theo sau bởi một mệnh đề đầy đủ chủ ngữ và động từ ở quá khứ đơn, chứ không phải chỉ một mốc thời gian trần trụi như 2022. Since Linh graduated from university, she has worked for three different companies. Ở đây since đóng vai trò liên từ nối hai mệnh đề, khác với since 2022 chỉ đóng vai trò giới từ đứng trước một mốc. Cả hai cách dùng đều đi với hiện tại hoàn thành ở mệnh đề chính, nhưng phần sau since có thể là một cụm từ đơn giản hoặc một mệnh đề đầy đủ tùy theo câu gốc.

Một cấu trúc dễ nhầm khác là the first time, mang ý nghĩa hoàn toàn khác the last time dù hình thức tương tự. This is the first time I have visited Hanoi dùng hiện tại hoàn thành vì đang nói về trải nghiệm tính đến hiện tại (đây là lần đầu tiên, sự việc còn đang diễn ra ở hiện tại). Trong khi đó the last time luôn đi với quá khứ đơn, vì nó chỉ về một lần cụ thể đã xảy ra và kết thúc trong quá khứ. Đừng để hai cấu trúc trông giống nhau này kéo em chia sai thì.

The last time + S + V (quá khứ đơn) + was + mốc thời gian nói về lần gần nhất một việc xảy ra: The last time Mai visited her grandmother was in 2022. Cách nói tương đương dùng hiện tại hoàn thành phủ định: S + haven't/hasn't + V3 + since + mốc thời gian: Mai hasn't visited her grandmother since 2022. Since luôn đi với một mốc cụ thể (một năm, một sự kiện, một thời điểm), còn for đi với một khoảng thời gian (three years, a long time). Nhầm hai giới từ này là lỗi phổ biến nhất của dạng bài này. Còn một cách diễn đạt thứ ba, dùng cấu trúc nhấn mạnh khoảng cách thời gian: It has been + khoảng thời gian + since + S + V (quá khứ đơn): It has been three years since Hoa moved to Hanoi, tương đương với Hoa moved to Hanoi three years ago. Khi chuyển ngược từ haven't...since sang the last time, mệnh đề sau since (một sự kiện) giữ nguyên thì quá khứ đơn, và mệnh đề the last time...was cũng ở quá khứ đơn: Nam hasn't played football since last spring. → The last time Nam played football was last spring. Since còn đóng một vai trò khác mà học sinh hay lẫn với the last time: giới thiệu một sự kiện làm mốc, theo sau bởi một mệnh đề đầy đủ chủ ngữ và động từ ở quá khứ đơn, chứ không phải chỉ một mốc thời gian trần trụi như 2022. Since Linh graduated from university, she has worked for three different companies. Ở đây since đóng vai trò liên từ nối hai mệnh đề, khác với since 2022 chỉ đóng vai trò giới từ đứng trước một mốc. Cả hai cách dùng đều đi với hiện tại hoàn thành ở mệnh đề chính, nhưng phần sau since có thể là một cụm từ đơn giản hoặc một mệnh đề đầy đủ tùy theo câu gốc. Một cấu trúc dễ nhầm khác là the first time, mang ý nghĩa hoàn toàn khác the last time dù hình thức tương tự. This is the first time I have visited Hanoi dùng hiện tại hoàn thành vì đang nói về trải nghiệm tính đến hiện tại (đây là lần đầu tiên, sự việc còn đang diễn ra ở hiện tại). Trong khi đó the last time luôn đi với quá khứ đơn, vì nó chỉ về một lần cụ thể đã xảy ra và kết thúc trong quá khứ. Đừng để hai cấu trúc trông giống nhau này kéo em chia sai thì.

Bước quan trọng nhất là phân biệt mốc thời gian cụ thể với khoảng thời gian.

Ví dụ

Chuyển sang haven't...for với khoảng thời gian

1
The last time Mai visited her grandmother was in 2022. Bẫy: học sinh viết "since three years" khi đề đổi mốc thành khoảng thời gian.
2
Nếu đề cho khoảng thời gian (three years) thay vì mốc cụ thể, phải dùng for, không dùng since. Since chỉ đi với mốc như một năm hay một sự kiện.
3
"Mai hasn't visited her grandmother since three years" sai vì since không đi với khoảng thời gian trần trụi như three years.
4
Mai hasn't visited her grandmother for three years.
5
For + khoảng thời gian, since + mốc thời gian. Biến thể: since 2022, since last Tet, since she got married. Nếu đề cho sẵn khoảng thời gian bằng số (three years, six months), gần như chắc chắn phải dùng for, không dùng since.

Ví dụ

Chuyển sang haven't...since với mốc cụ thể

1
The last time Nam played the piano was in 2021. Bẫy: học sinh giữ nguyên thì quá khứ đơn ở mệnh đề chính khi chuyển sang haven't.
2
2021 là một mốc thời gian cụ thể, cần since. Động từ chính phải chuyển từ quá khứ đơn (was) sang hiện tại hoàn thành phủ định (hasn't played).
3
"Nam didn't play the piano since 2021" sai vì since đi với hiện tại hoàn thành, không đi với quá khứ đơn.
4
Nam hasn't played the piano since 2021.
5
Since + mốc luôn đi kèm hiện tại hoàn thành, không bao giờ quá khứ đơn. Biến thể: since last year, since he graduated. Đây là quy tắc cứng, không có ngoại lệ ở cấp độ đề thi tốt nghiệp THPT.

Ví dụ

Cấu trúc It has been...since với mệnh đề quá khứ đơn

1
Linh moved to Da Nang five years ago. Bẫy: học sinh giữ động từ moved ở thì hiện tại khi ghép vào mệnh đề since.
2
It has been + khoảng thời gian + since + S + V (quá khứ đơn), vì mệnh đề sau since mô tả một sự kiện đã hoàn tất trong quá khứ.
3
"It has been five years since Linh moves to Da Nang" sai vì mệnh đề sau since ở đây cần quá khứ đơn moved, không phải hiện tại đơn moves.
4
It has been five years since Linh moved to Da Nang.
5
Mệnh đề chính luôn là it has been + khoảng thời gian, không phải it was. Biến thể: It has been two years since the bridge was completed. It has been a while since we last met.

Ví dụ

Chuyển ngược từ haven't...since sang the last time

1
Quang hasn't visited his hometown since last Tet. Bẫy: học sinh giữ was ở thì hiện tại khi ghép vào the last time.
2
The last time + S + V (quá khứ đơn) + was + mốc thời gian. Động từ visited chia ở quá khứ đơn, và động từ nối was cũng ở quá khứ đơn vì mốc last Tet đã qua.
3
"The last time Quang visits his hometown was last Tet" sai vì the last time cần quá khứ đơn visited, không phải hiện tại đơn visits.
4
The last time Quang visited his hometown was last Tet.
5
The last time luôn đi với quá khứ đơn ở cả hai động từ trong câu. Biến thể: The last time she called was two weeks ago. Câu này còn có thể viết lại thêm một lần nữa bằng cấu trúc it has been: It has been two weeks since she called. Cả ba cách diễn đạt trong bài — the last time, haven't...since, và it has been...since — đều tương đương nhau về nghĩa, chỉ khác nhau ở cách nhấn mạnh.
The last time luôn đi với quá khứ đơn ở cả hai động từ trong câu. Biến thể: The last time she called was two weeks ago. Câu này còn có thể viết lại thêm một lần nữa bằng cấu trúc it has been: It has been two weeks since she called. Cả ba cách diễn đạt trong bài — the last time, haven't...since, và it has been...since — đều tương đương nhau về nghĩa, chỉ khác nhau ở cách nhấn mạnh.

Lỗi thường gặp

Lỗi thường gặp: nhầm since với for (dùng since trước một khoảng thời gian trần trụi như since three years), và quên đổi thì khi ghép mệnh đề vào since hay the last time. Trước khi viết, luôn xác định: đây là một mốc hay một khoảng thời gian?