Bài học

So sánh hơn bất quy tắc và bẫy chính tả

Mục tiêu bài học

Sau bài học này, em viết đúng chính tả khi thêm -er vào tính từ ngắn (nhân đôi phụ âm, đổi y thành i), và dùng đúng ba cặp so sánh hơn bất quy tắc thường gặp khi miêu tả địa danh: good/well → better, bad → worse, far → farther/further.

Kiến thức nền cần có

Bài trước em đã học quy tắc chung: tính từ ngắn thêm -er, tính từ dài thêm more. Bài này không đổi quy tắc đó, mà xử lý hai điều quy tắc chung chưa nói tới: chính tả khi thêm -er thay đổi thế nào, và một vài tính từ không theo quy tắc chung ở trên.

Câu hỏi khởi động

An viết trong bài luận: 'The road to Mã Pí Lèng is more far than the road to Đồng Văn, and the weather there is more bad in winter.' Cô giáo gạch chân more far và more bad, ghi chú 'hai tính từ này không đi theo quy tắc em vừa học'. An bối rối vì far và bad đều là tính từ một âm tiết — đúng ra phải thêm -er theo quy tắc chung chứ?

Chính tả khi thêm -er

Trước khi nói đến bất quy tắc, cần xử lý xong chính tả cho những tính từ ngắn hoàn toàn theo quy tắc. Ba nhóm chính tả hay gặp: tính từ tận cùng bằng một phụ âm đứng sau một nguyên âm ngắn thì nhân đôi phụ âm trước khi thêm -er (big → bigger, hot → hotter, wet → wetter); tính từ tận cùng bằng e thì chỉ thêm r (nice → nicer, wide → wider, large → larger); tính từ tận cùng bằng y đứng sau phụ âm thì đổi y thành i rồi thêm -er (rocky → rockier, dry → drier, misty → mistier).

Sau chính tả là bất quy tắc thật sự — những tính từ không thêm -er cũng không thêm more, mà đổi hẳn sang một từ khác: good/well trở thành better, bad trở thành worse. Riêng far có hai dạng đều được chấp nhận: farther (thường dùng cho khoảng cách vật lý) và further (dùng được cho cả khoảng cách vật lý lẫn nghĩa trừu tượng như 'further information') — trong đề thi ở Việt Nam, further là dạng phổ biến và an toàn hơn để dùng.

Ba cặp bất quy tắc này nguy hiểm hơn lỗi chính tả, vì học sinh không thể 'sửa' chúng bằng cách nhớ thêm một quy tắc — chúng đơn giản là ngoại lệ, giống như go/went trong thì quá khứ. Cách học chắc nhất là gắn mỗi cặp với một tình huống địa danh cụ thể: 'the weather is worse' khi so sánh mùa xấu hơn, 'the road is farther' khi so sánh quãng đường, 'my photos are better' khi so sánh chất lượng ảnh — nhớ theo câu ví dụ thật sẽ chắc hơn nhớ suông ba từ rời rạc.

Nhóm bất quy tắc không theo bất kỳ mẹo chính tả nào ở ba nhóm còn lại, phải học thuộc riêng.

Ví dụ

Sửa lỗi chính tả khi thêm -er

1
Trang wrote: 'The path around Ba Bể Lake is more flater and drier than the path up Fansipan.' Giáo viên gạch chân more flater. Bẫy ở đây là học sinh nghĩ chỉ cần sửa chính tả flat → flatter mà quên rằng more cũng phải bị xoá.
2
Flat là tính từ một âm tiết, tận cùng bằng một phụ âm (t) đứng sau một nguyên âm ngắn (a), nên phải nhân đôi phụ âm trước khi thêm -er: flatter, không phải flater. Đồng thời, more không được đi cùng -er, nên more flater sai kép: vừa sai chính tả, vừa thừa more.
3
Bỏ more, sửa flat thành flatter (nhân đôi t).
4
The path around Ba Bể Lake is flatter and drier than the path up Fansipan.
5
Trước khi thêm -er, luôn kiểm tra tận cùng của tính từ: một phụ âm sau nguyên âm ngắn → nhân đôi phụ âm (flat → flatter); nếu không, chỉ thêm -er hoặc r bình thường.

Ví dụ

Dùng đúng dạng so sánh hơn bất quy tắc

1
Phong compares two trips: the weather in Sa Pa in December, and the weather in Đà Lạt in December, using bad. Bẫy ở đây là viết badder theo phản xạ thêm -er cho tính từ ngắn.
2
Bad thuộc nhóm bất quy tắc — không thêm -er, không thêm more, mà đổi hẳn thành worse. Đây là một trong ba cặp bất quy tắc cần nhớ riêng: good/well → better, bad → worse, far → further.
3
Loại badder vì bad không tồn tại dạng thêm -er trong tiếng Anh chuẩn. Loại more bad vì bad là tính từ ngắn, không dùng more. Chỉ còn worse là dạng đúng duy nhất.
4
The weather in Sa Pa in December is worse than the weather in Đà Lạt in December.
5
Ba cặp bất quy tắc phải học thuộc lòng như từ vựng, không suy luận theo quy tắc chính tả được: good/well → better, bad → worse, far → farther/further.

Luyện tập có hướng dẫn

Luyện tập độc lập

Lỗi thường gặp

Bẫy hay gặp nhất của bài này có hai loại: quên nhân đôi phụ âm hoặc quên đổi y thành i khi thêm -er (big → biger thay vì bigger), và cố thêm -er hoặc more vào good, bad, far — ba từ này phải đổi hẳn thành better, worse, further/farther, không có ngoại lệ nào khác.

Tóm tắt

Khi thêm -er vào tính từ ngắn, chú ý ba mẹo chính tả: nhân đôi phụ âm sau nguyên âm ngắn (big → bigger), chỉ thêm r nếu tính từ đã tận cùng bằng e (nice → nicer), đổi y thành i nếu tận cùng bằng y (rocky → rockier). Ba cặp bất quy tắc good/well → better, bad → worse, far → farther/further không theo quy tắc nào cả, phải học thuộc riêng.

Bài tiếp theo, em chuyển từ so sánh HAI địa danh sang xếp hạng BA địa danh trở lên bằng so sánh nhất.