Bài học

Trung điểm của đoạn thẳng

Bé Bống hai tay cầm hai đầu một dải ruy băng, gập lại để hai đầu chạm nhau, vẹt Tí đậu trên bậc cửa nhìn theo — Bé Bống gập đôi dải ruy băng để tìm điểm chia đôi

Bé Bống cầm một dải ruy băng dài tám xăng-ti-mét. Bé Bống muốn chia dải ruy băng thành hai phần bằng nhau. Vẹt Tí đậu gần đó, tò mò xem bé Bống làm gì. Bé Bống gập hai đầu ruy băng chạm sát vào nhau. Một nếp gập hiện ra ngay chính giữa dải ruy băng.

Điểm chia đôi đoạn thẳng

Điểm 4 chia đoạn thẳng thành hai phần bằng nhau

Nếp gập nằm đúng ở điểm chia đôi ruy băng. Điểm đó gọi là trung điểm của đoạn ruy băng. Trung điểm cách đều hai đầu đoạn thẳng. Từ trung điểm đến mỗi đầu đều dài bốn xăng-ti-mét. Trung điểm chia đoạn thẳng thành hai phần bằng nhau.

Trung điểm khác điểm ở giữa ở một chỗ. Điểm ở giữa chỉ cần nằm trong đoạn thẳng. Trung điểm còn phải cách đều hai đầu đoạn. Mọi trung điểm đều là điểm ở giữa. Nhưng không phải điểm ở giữa nào cũng là trung điểm.

Bé Bống mách nhỏ

Muốn tìm trung điểm, em gập đôi đoạn thẳng lại. Nếp gập chính là trung điểm cần tìm.

Ví dụ

Trung điểm đoạn dây tám xăng-ti-mét

1
Đoạn dây AB dài tám xăng-ti-mét. Bé Bống cần tìm trung điểm M của đoạn dây. Bé Bống chuẩn bị gập đôi đoạn dây để tìm M.
2
Bé Bống gập đôi đoạn dây, hai đầu A và B chạm nhau. Nếp gập chia đoạn dây thành hai đoạn dài bốn xăng-ti-mét. Bé Bống đo lại để chắc chắn hai đoạn bằng nhau.
3
M là trung điểm, cách đều A và B bốn xăng-ti-mét.

Ví dụ

Kiểm tra điểm N có phải trung điểm

1
Đoạn thẳng CD dài sáu xăng-ti-mét. Điểm N cách C hai xăng-ti-mét, cách D bốn xăng-ti-mét. Bé Bống cần kiểm tra N có phải trung điểm không.
2
Bé Bống đo khoảng cách từ N đến C và đến D. Hai khoảng cách hai và bốn xăng-ti-mét không bằng nhau. Bé Bống kết luận N nằm lệch về phía C hơn.
3
N không phải trung điểm vì không cách đều C và D.

Bây giờ tới lượt em thử sức tìm trung điểm. Em hãy tưởng tượng một đoạn dây dài mười xăng-ti-mét. Em gập đôi đoạn dây để tìm điểm chia đôi. Điểm đó cách đều hai đầu đoạn dây. Em đo lại hai khoảng cách để kiểm tra. Nếu hai khoảng cách bằng nhau, em đã tìm đúng trung điểm. Bé Bống và vẹt Tí sẽ cùng em kiểm tra kết quả. Em nhớ trung điểm luôn cách đều hai đầu.

Bẫy vui: mọi điểm ở giữa đều là trung điểm?

Có bạn nghĩ điểm nào ở giữa cũng là trung điểm. Trung điểm còn phải cách đều hai đầu đoạn thẳng. Nếu hai khoảng cách khác nhau, đó chưa phải trung điểm. Em luôn đo lại hai khoảng cách cho chắc chắn.

Bé Bống vừa thắng thử thách tìm trung điểm đoạn thẳng. Giờ em đã biết trung điểm cách đều hai đầu. Em cũng biết cách gập đôi để tìm trung điểm nhanh. Vẹt Tí ríu rít bay quanh dải ruy băng chia đôi.

Bé Bống cất dải ruy băng, mắt nhìn quanh phòng khách. Bài sau, hai bạn sẽ đếm cạnh của những hình quen thuộc. Vẹt Tí đã sẵn sàng cho cuộc phiêu lưu hình học mới.