Hấp thụ và vận chuyển chất dinh dưỡng

Sau một bữa ăn có cơm và mỡ, hãy mô tả đường đi của một phân tử glucose và một giọt chất béo đã được hấp thụ, từ lòng ruột non tới khi tới được một tế bào cơ.

Cả glucose lẫn giọt chất béo đều được hấp thụ qua cùng một bề mặt — lông ruột của ruột non — nhưng ngay sau đó tách ra hai hướng khác nhau.

Glucose qua thành lông ruột vào mao mạch máu, theo tĩnh mạch cửa gan về gan, rồi mới theo tim và động mạch toả tới mao mạch ở cơ.

Giọt chất béo qua thành lông ruột vào mạch bạch huyết ngay trong lông ruột, theo hệ bạch huyết một đoạn dài rồi mới đổ vào một tĩnh mạch lớn gần tim, không ghé qua gan, sau đó cũng theo tim và động mạch toả tới mao mạch ở cơ.

Vậy: cả hai đều xuất phát từ cùng một lông ruột nhưng đi theo hai mạch khác nhau — glucose qua máu và ghé gan trước, chất béo qua bạch huyết và không ghé gan — trước khi cùng gặp lại nhau trong vòng tuần hoàn chung để tới cơ.

Một người bị viêm gan nặng thường mệt mỏi và có đường huyết dao động bất thường sau bữa ăn, dù ăn uống bình thường. Dựa vào đường đi của chất dinh dưỡng đã học, hãy giải thích mối liên hệ giữa tổn thương gan và biểu hiện này.

Ở người khoẻ mạnh, glucose hấp thụ từ ruột non theo tĩnh mạch cửa gan về gan trước tiên; gan dự trữ bớt glucose dư thành glycogen sau bữa ăn, rồi giải phóng trở lại khi đường huyết giảm giữa các bữa.

Khi gan viêm nặng, khả năng dự trữ và giải phóng glycogen suy giảm — glucose từ ruột về gan không còn được điều tiết hợp lý như bình thường.

Vì glucose bắt buộc qua gan trước khi vào vòng tuần hoàn chung, gan chính là điểm điều tiết duy nhất cho đường huyết ngay sau bữa ăn — gan hỏng đồng nghĩa mất đi trạm điều tiết đó.

Vậy tổn thương gan làm mất khả năng điều hoà đường huyết ổn định, khớp với biểu hiện đường huyết dao động và mệt mỏi mà đề bài nêu — hậu quả trực tiếp từ vị trí đặc biệt của gan trên đường đi của glucose.