Bài học

Đọc hiểu thông tin cụ thể trong bài viết về sức khỏe

Mục tiêu bài học

Sau bài học này, em đọc một bài viết ngắn về sức khỏe và tìm đúng thông tin cụ thể (số liệu, thời gian, lời khuyên) bằng kỹ thuật quét từ khóa (scanning), thay vì đọc lại toàn bộ bài mỗi khi cần tìm một chi tiết.

Kiến thức nền cần có

Em đã có vốn từ vựng về thói quen sức khỏe (Chương 4) để hiểu đúng nội dung bài đọc. Bài này không dạy từ mới, mà dạy một kỹ năng đọc: cách tìm nhanh một con số, một mốc thời gian, hoặc một lời khuyên cụ thể trong một đoạn văn dài hơn những gì em đã quen.

Câu hỏi khởi động

Nếu đề bài hỏi 'Bác sĩ khuyên học sinh nên ngủ bao nhiêu tiếng mỗi đêm?', em có cần đọc lại từ đầu đến cuối bài văn để tìm câu trả lời không, hay có cách nào nhanh hơn?

Kỹ thuật quét từ khóa (scanning)

Scanning là kỹ thuật đọc lướt để tìm một thông tin cụ thể, không đọc hiểu từng câu. Quy trình bốn bước: xác định câu hỏi đang cần dạng thông tin gì (một con số, một mốc thời gian, một tên riêng); dự đoán trước hình dạng của đáp án (nếu hỏi 'bao nhiêu tiếng', đáp án sẽ là một con số đi kèm chữ hours); quét mắt tìm từ khóa hoặc con số có hình dạng đó, không đọc từng chữ; và cuối cùng đối chiếu lại với đúng câu hỏi để chắc chắn con số/chi tiết đó trả lời đúng câu hỏi, không phải một con số khác xuất hiện gần đó nhưng thuộc về ý khác.

Bước đối chiếu cuối cùng rất quan trọng vì một bài đọc thường có nhiều con số khác nhau: nếu không đọc kỹ câu chứa con số đó, học sinh dễ chọn nhầm một con số đúng về hình dạng nhưng sai về nội dung.

Bài đọc

Sleep and screens: a short guide for students

Doctors recommend that teenagers get between eight and ten hours of sleep every night, but a recent survey at a secondary school found that many students sleep for only six hours on school nights. One reason is screen time: students who spend more than three hours a day on a phone or a tablet often go to bed after 11 p.m. The school nurse suggests three simple changes. First, stop using screens thirty minutes before bedtime. Second, keep phones outside the bedroom at night. Third, try to go to bed at the same time every night, even on weekends. Students who followed this advice for two weeks reported that they woke up feeling more energetic and found it easier to concentrate during morning classes.

Sleep and screens: a short guide for students Doctors recommend that teenagers get between eight and ten hours of sleep every night, but a recent survey at a secondary school found that many students sleep for only six hours on school nights. One reason is screen time: students who spend more than three hours a day on a phone or a tablet often go to bed after 11 p.m. The school nurse suggests three simple changes. First, stop using screens thirty minutes before bedtime. Second, keep phones outside the bedroom at night. Third, try to go to bed at the same time every night, even on weekends. Students who followed this advice for two weeks reported that they woke up feeling more energetic and found it easier to concentrate during morning classes.

Bước cuối tránh bẫy phổ biến nhất: chọn nhầm một con số khác xuất hiện gần đó trong bài.

Ví dụ

Tìm đúng thông tin số liệu trong bài đọc

1
Theo bài đọc, bác sĩ khuyên học sinh nên ngủ bao nhiêu tiếng mỗi đêm? Đây là dạng câu hỏi tìm một con số cụ thể. Bẫy ở đây là bài đọc còn nhắc đến một con số khác (six hours) là số giờ ngủ THỰC TẾ của nhiều học sinh, không phải số giờ được khuyên.
2
Câu đầu bài đọc nêu rõ: 'Doctors recommend that teenagers get between eight and ten hours of sleep every night.' Từ khóa recommend giúp xác định đây chính là con số được khuyên, khác với 'many students sleep for only six hours' ở câu ngay sau — đó là thực tế, không phải lời khuyên.
3
Với bốn lựa chọn: (a) between eight and ten hours; (b) six hours; (c) three hours; (d) eleven hours — loại (b) vì đó là số giờ ngủ thực tế của học sinh, không phải lời khuyên của bác sĩ; loại (c) vì đó là số giờ dùng màn hình mỗi ngày, một chi tiết khác hẳn; loại (d) không xuất hiện trong bài.
4
Between eight and ten hours.
5
Khi bài đọc có nhiều con số, luôn đọc trọn câu chứa con số đó để biết nó đang nói về điều gì trước khi chọn — không chỉ dựa vào việc con số đó có xuất hiện hay không.

Ví dụ

Đọc hiểu lời khuyên cụ thể

1
Theo bài đọc, học sinh nên làm gì trước khi đi ngủ? Đây là dạng câu hỏi tìm một lời khuyên/hành động cụ thể, không phải một con số.
2
Bài đọc nêu ba lời khuyên của y tá trường: 'stop using screens thirty minutes before bedtime', 'keep phones outside the bedroom at night', 'try to go to bed at the same time every night'. Câu hỏi hỏi về việc TRƯỚC KHI đi ngủ, nên lời khuyên phù hợp nhất là lời khuyên đầu tiên.
3
Với bốn lựa chọn: (a) stop using screens thirty minutes before bedtime; (b) sleep for six hours; (c) spend three hours on a phone; (d) wake up early every day — loại (b) vì đó là thực trạng, không phải lời khuyên; loại (c) vì đó là nguyên nhân của vấn đề, không phải giải pháp; loại (d) không được nhắc đến trong bài.
4
Stop using screens thirty minutes before bedtime.
5
Khi câu hỏi tìm một lời khuyên, tìm những cụm từ tín hiệu như suggests, recommends, try to, should — chúng thường đứng ngay trước lời khuyên cần tìm.

Luyện tập có hướng dẫn

Luyện tập độc lập

Lỗi thường gặp

Bẫy hay gặp nhất khi đọc hiểu số liệu: một bài đọc thường có nhiều con số cho nhiều ý khác nhau (số giờ ngủ được khuyên, số giờ ngủ thực tế, số giờ dùng màn hình...). Luôn đọc trọn câu chứa con số đó trước khi chọn, đừng chỉ khoanh vào con số trông có vẻ đúng.

Tóm tắt

Kỹ thuật scanning giúp tìm nhanh một thông tin cụ thể trong bài đọc: xác định dạng thông tin cần tìm, dự đoán hình dạng đáp án, quét từ khóa, rồi đối chiếu lại với đúng câu hỏi trước khi chọn — đặc biệt cẩn thận khi bài có nhiều con số gần nhau.

Bài tiếp theo, em dùng chính nội dung bài đọc này để luyện viết lời khuyên sức khỏe bằng should/shouldn't.