So sánh biểu thức có và không có dấu ngoặc
Một chuyến xe chở hàng chở luôn hai đợt cùng lúc. Bác đang xếp từng khay trứng lên xe. Đợt cho chợ A là 350kg trứng. Đợt cho chợ B là 120kg trứng. Kho đang có 900kg trứng đóng gói. Bé Bống muốn biết kho còn lại bao nhiêu.
Cùng số nhưng khác vị trí ngoặc
900 trừ (350 cộng 120) có dấu ngoặc. Trong ngoặc tính trước: 350 cộng 120 bằng 470. 900 trừ 470 bằng 430. Nếu bỏ dấu ngoặc, 900 trừ 350 cộng 120 lại tính khác. 900 trừ 350 bằng 550, rồi 550 cộng 120 bằng 670. 430 và 670 là hai kết quả rất khác nhau. Chỉ một dấu ngoặc thôi mà đổi hẳn câu trả lời.
Cùng ba số, cùng các dấu phép tính. Có ngoặc và không ngoặc cho hai kết quả khác nhau. Vị trí dấu ngoặc quyết định việc nào làm trước.
Bé Bống viết cả hai cách lên bảng con. Vẹt Tí so sánh hai kết quả, tròn xoe mắt.
- 1
Kho có 900kg trứng, xuất 350kg và 120kg cùng chuyến. Bé Bống tính 900 − (350 + 120).
- 2
Bước một, trong ngoặc trước: 350 cộng 120 bằng 470. Bước hai, trừ đi 470: 900 trừ 470 bằng 430. Kho còn 430kg trứng, đúng với chuyến xe thực tế. Số trứng còn lại đủ đóng gói cho phiên chợ sau.
- 3
Ngoặc gộp đúng việc thật đang xảy ra cùng lúc.
Chuyến xe chở trứng đã tính đúng nhờ dấu ngoặc. Tuần sau lại có một chuyến xe khác tương tự. Bé Bống tự tin thử tiếp bài này. Lần này bé Bống tự viết cả hai cách tính. Vẹt Tí chờ xem hai kết quả có khác nhau không.
- 1
Kho có 1 000kg trứng, xuất 200kg và 300kg cùng lúc. Bé Bống tính 1 000 − (200 + 300).
- 2
Bước một, trong ngoặc trước: 200 cộng 300 bằng 500. Bước hai, trừ đi 500: 1 000 trừ 500 bằng 500. Không có ngoặc, 1 000 trừ 200 cộng 300 lại ra 1 100, khác hẳn.
- 3
Đọc kỹ đề để biết có cần đặt dấu ngoặc hay không.
Hai bài trứng đều cho thấy điều tương tự. Dấu ngoặc gộp đúng việc xảy ra cùng một lúc. Thiếu ngoặc, phép tính có thể sai với thực tế. Bé Bống giờ đã hiểu rõ vì sao dấu ngoặc quan trọng. Vẹt Tí cũng gật gù đồng ý theo.
Đến lượt em thử sức
Có bạn thấy hai biểu thức cùng ba số nên nghĩ kết quả giống nhau. Bạn ấy quên rằng dấu ngoặc đổi cả thứ tự tính. Em luôn nhìn kỹ có ngoặc hay không trước khi tính.
Em vừa học so sánh biểu thức có và không có dấu ngoặc. Bác khen bé Bống nhìn ra sự khác biệt rất nhanh.
Cộng, trừ và biểu thức em đã học đủ cả rồi. Bé Bống thấy toán học giống như trò chơi giải đố. Bác hẹn bé Bống một ngày hội tổng kết ở trại.