Bài học

Trừ có nhớ khi số bị trừ có chữ số 0

Một chiếc lồng gà bên trái để trống, lồng bên phải có bốn con gà con, bé Bống chỉ tay so sánh hai lồng, vẹt Tí đậu gần đó. — Lồng trống bên trái chưa đủ để trừ ngay.

Xã bên đặt mua rất nhiều gà từ trại. Một đoàn xe tải đến sân trại từ sớm. Sổ của bác ghi trại đang có 50 000 con. Hôm nay xuất bán đi 27 384 con. Bé Bống cần trừ để biết trại còn lại bao nhiêu. Số 50 000 có rất nhiều chữ số 0.

Khi cột không có gì để trừ

Trừ 27 384 chính là một bước nhảy về phía bên trái.

Hàng đơn vị của 50 000 là 0. Hàng đơn vị của 27 384 là 4. 0 không đủ để trừ 4. Các cột bên trái cũng đều là 0, không có gì cho mượn ngay. Em phải mượn xa hơn, tận từ cột chục nghìn. Chỉ có một chữ số khác 0 trong cả năm chữ số. Đó là nơi duy nhất em có thể mượn được.

Bé Bống mách nhỏ

Gặp toàn số 0, em mượn từ cột khác 0 gần nhất. Mượn xong, các cột 0 ở giữa đều trở thành 9. Cột đơn vị được mượn thành 10.

Bé Bống đặt tính thật cẩn thận. Vẹt Tí nhắc từng cột một, không bỏ sót.

Ví dụ

Xuất bán gà cho xã bên

1
Trại có 50 000 con gà. Xuất bán đi 27 384 con gà. Bé Bống đặt tính 50 000 trừ 27 384.
2
Mượn từ cột chục nghìn, các cột 0 ở giữa thành 9, cột đơn vị thành 10. 10 trừ 4 bằng 6. 9 trừ 8 bằng 1. 9 trừ 3 bằng 6. 9 trừ 7 bằng 2. 4 trừ 2 bằng 2. Kết quả còn 22 616 con gà.
3
Nhiều số 0 liền nhau thì mượn một lần từ xa.

Trại còn một kho trứng cũng có nhiều số 0. Bé Bống muốn thử sức với bài toán khác. Cách làm vẫn giống hệt bài vừa xong.

Ví dụ

Kho trứng cũng cần trừ

1
Kho có 40 006 quả trứng. Giao đi 15 847 quả trứng.
2
Mượn từ cột chục nghìn, các cột 0 ở giữa thành 9, cột đơn vị thành 16. 16 trừ 7 bằng 9. 9 trừ 4 bằng 5. 9 trừ 8 bằng 1. 9 trừ 5 bằng 4. 3 trừ 1 bằng 2. Kết quả còn 24 159 quả trứng.
3
Các cột 0 ở giữa luôn thành 9 sau khi mượn.

Dù là gà hay trứng, cách trừ đều không đổi. Tìm chữ số khác 0 gần nhất để mượn. Các cột 0 ở giữa lần lượt trở thành 9. Chỉ cột đơn vị được cộng thêm mười, các cột kia chỉ bớt một. Nhớ đúng quy tắc này thì không còn sợ số 0 nữa.

Đến lượt em thử sức

Bẫy vui: quên mượn khi gặp toàn số 0

Có bạn thấy cột nào cũng là 0 liền bỏ qua, không mượn. Bạn ấy viết luôn số bị trừ xuống, quên mất phép trừ. Em luôn mượn đủ rồi mới trừ từng cột.

Em vừa học trừ khi số bị trừ có nhiều chữ số 0. Bác khen bé Bống không hề nản lòng.

Lần sau mượn còn khó hơn, xảy ra ở hai cột liền. Bé Bống thấy tự tin hơn hẳn sau bài học này. Bác hẹn bé Bống một thử thách mới.