Bài học

Bài 2: Ôn tập so sánh, sắp xếp và các bài toán vận dụng

Bạn Sao và mèo Mun cùng nhìn lên màn hình lớn trong phòng — Bảng tin về diện tích các khu rừng quốc gia

Bạn Sao và mèo Mun đang xem một chương trình về các khu bảo tồn thiên nhiên. Bảng tin hiện lên diện tích của một vài khu rừng quốc gia. Mèo Mun nhìn những con số và hỏi: "Bạn Sao ơi, làm sao để biết khu rừng nào rộng lớn nhất nhỉ?".

Cùng so sánh các số lớn nào!

Để so sánh các số tự nhiên có nhiều chữ số, chúng ta có những quy tắc rất đơn giản. Trước hết, em hãy đếm xem mỗi số có bao nhiêu chữ số. Số nào có nhiều chữ số hơn thì số đó lớn hơn.

Biểu đồ số dân của một vài huyện.

Nếu hai số có số chữ số bằng nhau thì sao? Lúc này, chúng mình sẽ so sánh từng cặp chữ số ở cùng một hàng. Ta bắt đầu so sánh từ hàng cao nhất, lần lượt từ trái sang phải. Chữ số ở cùng hàng của số nào lớn hơn thì số đó lớn hơn.

Ví dụ

Sắp xếp số dân các huyện

1
Số dân của bốn huyện lần lượt là:
- Huyện An Lạc: 125 340 người
- Huyện Hòa Bình: 98 750 người
- Huyện Tân Dân: 125 810 người
- Huyện Yên Thế: 101 200 người
Em hãy giúp bạn Sao sắp xếp các huyện theo thứ tự số dân từ lớn đến bé.
2
Đầu tiên, chúng ta cùng nhìn vào số chữ số của các số nhé. Ta thấy số 98 750 có 5 chữ số, còn ba số kia đều có 6 chữ số. Vậy số 98 750 là số bé nhất.

Bây giờ ta so sánh ba số còn lại: 125 340, 125 810, 101 200. Cả ba số đều có 6 chữ số. Ta bắt đầu so sánh từ hàng trăm nghìn. Chữ số hàng trăm nghìn của cả ba số đều là 1.

Ta so sánh tiếp đến hàng chục nghìn. Số 101 200 có chữ số hàng chục nghìn là 0. Hai số còn lại có chữ số hàng chục nghìn là 2. Vì $0 < 2$ nên 101 200 bé hơn hai số kia.

Cuối cùng, ta so sánh 125 340 và 125 810. Hai số này có chữ số hàng trăm nghìn, chục nghìn, nghìn giống nhau (đều là 125.). Ta so sánh đến chữ số hàng trăm. Số 125 340 có chữ số hàng trăm là 3. Số 125 810 có chữ số hàng trăm là 8. Vì $3 < 8$ nên $125 340 < 125 810$ .

Như vậy, số lớn nhất là 125 810. Thứ tự sắp xếp từ lớn đến bé là: 125 810; 125 340; 101 200; 98 750.
Đầu tiên, chúng ta cùng nhìn vào số chữ số của các số nhé. Ta thấy số 98 750 có 5 chữ số, còn ba số kia đều có 6 chữ số. Vậy số 98 750 là số bé nhất. Bây giờ ta so sánh ba số còn lại: 125 340, 125 810, 101 200. Cả ba số đều có 6 chữ số. Ta bắt đầu so sánh từ hàng trăm nghìn. Chữ số hàng trăm nghìn của cả ba số đều là 1. Ta so sánh tiếp đến hàng chục nghìn. Số 101 200 có chữ số hàng chục nghìn là 0. Hai số còn lại có chữ số hàng chục nghìn là 2. Vì $0 < 2$ nên 101 200 bé hơn hai số kia. Cuối cùng, ta so sánh 125 340 và 125 810. Hai số này có chữ số hàng trăm nghìn, chục nghìn, nghìn giống nhau (đều là 125.). Ta so sánh đến chữ số hàng trăm. Số 125 340 có chữ số hàng trăm là 3. Số 125 810 có chữ số hàng trăm là 8. Vì $3 < 8$ nên $125 340 < 125 810$. Như vậy, số lớn nhất là 125 810. Thứ tự sắp xếp từ lớn đến bé là: 125 810; 125 340; 101 200; 98 750.
3
So sánh các số có cùng số chữ số bằng cách so sánh từng hàng từ trái sang phải.

Thử thách tìm số

Không phải lúc nào bài toán cũng cho sẵn các số để so sánh. Đôi khi, chúng ta phải tự tìm ra số theo các điều kiện cho trước. Ví dụ như tìm số lớn nhất hoặc số bé nhất có nhiều chữ số.

Bạn Sao mách nhỏ

Muốn tìm số lớn nhất có các chữ số khác nhau, em hãy viết các chữ số từ lớn đến bé (9, 8, 7,.) vào các hàng từ cao xuống thấp. Muốn tìm số bé nhất có các chữ số khác nhau, em hãy viết chữ số 1 vào hàng cao nhất, rồi viết các chữ số từ bé đến lớn (0, 2, 3,.) vào các hàng tiếp theo.

Bẫy vui của mèo Mun

Khi so sánh hai số 5 432 100 và 5 431 999, mèo Mun thấy số thứ hai có rất nhiều chữ số 9 ở cuối nên vội kết luận nó lớn hơn. Nhưng bạn Sao đã chỉ ra rằng, chỉ cần so sánh đến hàng nghìn, ta thấy $2 > 1$ . Vậy là 5 432 100 lớn hơn rồi. Đừng để những chữ số 9 ở cuối đánh lừa em nhé.

Khi so sánh hai số 5 432 100 và 5 431 999, mèo Mun thấy số thứ hai có rất nhiều chữ số 9 ở cuối nên vội kết luận nó lớn hơn. Nhưng bạn Sao đã chỉ ra rằng, chỉ cần so sánh đến hàng nghìn, ta thấy $2 > 1$. Vậy là 5 432 100 lớn hơn rồi. Đừng để những chữ số 9 ở cuối đánh lừa em nhé.

Em đã nắm vững cách so sánh và sắp xếp các số tự nhiên rồi đấy. Ngay cả những cái bẫy của mèo Mun cũng không làm khó được em. Mình cùng làm bài tập cuối để khoe với bạn Sao nào.

Bạn Sao và mèo Mun rất thán phục khả năng tính toán của em. Buổi học sau, chúng mình sẽ cùng nhau tìm hiểu một khái niệm rất thú vị, đó là "trung bình cộng". Hẹn gặp lại em nhé.