Nhận dạng nhanh và trả lời đúng khuôn

Nên làm **trước**. Câu tiếng Việt chấm theo dấu hiệu chứ không theo cảm nhận, nên nếu em học kĩ thì đó là điểm gần như chắc chắn. Làm trước để bỏ túi phần điểm ấy, rồi dồn thời gian còn lại cho câu phân tích vốn cần suy nghĩ lâu hơn. Mỗi dạng câu có một **khuôn trả lời** riêng, và bám khuôn là cách nhanh nhất để không sót phần nào. **Dạng tìm câu ghép:** "Câu … là câu ghép, gồm hai cụm chủ vị: … và …, nối với nhau bằng …" **Dạng chỉ phép liên kết:** "Đoạn văn dùng phép …, thể hiện ở từ … trong câu …, có tác dụng …" **Dạng xác định cách dẫn:** "Đây là lời dẫn …, dấu hiệu là …" **Dạng giải nghĩa từ:** "Từ … gồm các yếu tố … và …, nghĩa là …" Bốn khuôn ấy đều có chung một cấu trúc: **gọi tên + chỉ chỗ + (nếu đề hỏi) nêu tác dụng**.

Thử một lượt trên đoạn văn sau, viết riêng cho bài học này: > Chiếc phong bì nằm trên bàn ba ngày. Bà Năm biết trong đó là gì, nhưng bà chưa muốn mở. **Nó** khiến bà nhớ tới lời con gái dặn: "Mẹ đừng đi làm nữa." **Tuy vậy**, sáng thứ tư bà vẫn quẩy gánh ra chợ. Bốn câu hỏi có thể ra từ đoạn này, kèm cách trả lời: **Hỏi tìm câu ghép.** Câu hai là câu ghép, gồm hai cụm chủ vị: "Bà Năm / biết trong đó là gì" và "bà / chưa muốn mở", nối với nhau bằng quan hệ từ "nhưng", quan hệ tương phản. **Hỏi phép liên kết.** Đoạn dùng phép thế ở từ "Nó" trong câu ba, thay cho "chiếc phong bì" ở câu một; và phép nối ở cụm "Tuy vậy" đầu câu bốn, tạo quan hệ tương phản với câu trước. **Hỏi cách dẫn.** Câu ba có lời dẫn trực tiếp, dấu hiệu là lời con gái được đặt nguyên văn trong ngoặc kép sau dấu hai chấm. **Hỏi từ Hán Việt.** Trong đoạn không có từ Hán Việt nào nổi bật, nên nếu đề hỏi thì phải xét từ cụ thể mà đề chỉ ra.

Câu trả lời cuối cùng đáng chú ý: **nếu đoạn văn không có thứ đề hỏi thì phải nói thật**, chứ đừng nặn ra cho có. Có những đề cố tình kiểm tra điều này. Tương tự, nếu đề hỏi "chỉ ra một câu ghép" mà cả đoạn chỉ toàn câu đơn, em trả lời rằng đoạn không có câu ghép và nêu căn cứ. Trả lời như vậy đúng hơn hẳn việc chỉ bừa một câu dài.