Đọc và dùng khoá lưỡng phân

Dùng khoá lưỡng phân về lá cây ở trên, xác định tên của ba chiếc lá: lá A có phiến lá dài, hẹp, gân song song; lá B là gai ngắn mọc quanh một thân mọng nước; lá C có phiến lá rộng, hình bầu dục, gân hình mạng.

Ở cặp 1, lá A có gân song song, phiến dài và hẹp — không phải hình dạng như kim hay gai — nên chọn lựa chọn (b), đi tới cặp 3. Ở cặp 3, gân song song và phiến hẹp khớp với Lá tre.

Ở cặp 1, lá B là gai ngắn mọc quanh thân mọng nước — khớp mô tả 'hình dạng như kim hoặc gai nhỏ' — chọn lựa chọn (a), đi tới cặp 2. Ở cặp 2, 'gai ngắn quanh thân mọng nước' khớp trực tiếp với Lá xương rồng.

Ở cặp 1, lá C có phiến lá rộng, bản dẹt — chọn lựa chọn (b), đi tới cặp 3. Ở cặp 3, gân hình mạng và phiến rộng hình bầu dục khớp với Lá bàng.

Vậy lá A là lá tre, lá B là lá xương rồng, lá C là lá bàng — mỗi lá được xác định bằng đúng một đường đi qua khoá lưỡng phân, không cần đoán.

Bạn Lan xác định một chiếc lá có phiến lá rộng, hình bầu dục, gân hình mạng bằng khoá lưỡng phân lá cây. Lan chọn lựa chọn (a) ở cặp 1 vì nghĩ 'phiến lá rộng nhìn cũng hơi giống hình thoi của lá kim', rồi kết luận đó là Lá thông. Đường đi của Lan có đúng không?

Cặp 1 phân biệt dựa trên 'hình dạng như kim hoặc gai nhỏ' (lựa chọn a) và 'phiến lá rộng, bản dẹt' (lựa chọn b). Đặc điểm 'phiến lá rộng, hình bầu dục' của chiếc lá khớp đúng với mô tả lựa chọn (b), không phải (a).

Lan đã chọn sai lựa chọn ở ngay cặp đầu tiên — chọn (a) dựa trên cảm nhận chủ quan 'nhìn cũng hơi giống', thay vì đối chiếu chính xác đặc điểm phiến lá rộng, bản dẹt với mô tả của lựa chọn (b).

Với lựa chọn (b) ở cặp 1, đường đi đúng tiếp tục tới cặp 3; tại đó, gân hình mạng và phiến rộng hình bầu dục khớp với Lá bàng, không phải Lá thông.

Vậy đường đi của Lan sai ngay từ cặp 1, và tên đúng của chiếc lá là Lá bàng, không phải Lá thông — khi dùng khoá lưỡng phân phải đối chiếu chính xác đặc điểm với từng lựa chọn, không dựa trên cảm nhận 'gần giống'.