Tai, thính giác và vệ sinh giác quan

Một tiếng chuông reo vang lên trong lớp học. Hãy mô tả đường đi của sóng âm đó, từ khi tới vành tai cho tới khi thành xung thần kinh trên dây thần kinh thính giác.

Vành tai hứng lấy sóng âm từ tiếng chuông, ống tai dẫn sóng âm đó đi sâu vào phía trong, hướng tới màng nhĩ.

Màng nhĩ rung lên theo đúng tần số của tiếng chuông; rung động này truyền qua chuỗi ba xương búa, đe, bàn đạp, được khuếch đại lên trước khi truyền tiếp vào tai trong.

Rung động đã khuếch đại truyền tới ốc tai; tại đây tế bào cảm giác thính giác chuyển rung động cơ học thành xung thần kinh.

Vậy đường đi đủ là: vành tai → ống tai → màng nhĩ → chuỗi xương tai giữa → ốc tai → dây thần kinh thính giác, trước khi tín hiệu này tiếp tục lên não để được giải mã thành cảm giác nghe thấy tiếng chuông.

Một bạn học sinh thường xuyên đeo tai nghe với âm lượng lớn trong nhiều giờ mỗi ngày. Hãy giải thích vì sao thói quen này có thể gây giảm thính lực vĩnh viễn, chứ không chỉ là mỏi tai tạm thời.

Âm lượng lớn truyền tới ốc tai dưới dạng rung động rất mạnh, tác động trực tiếp lên tế bào cảm giác thính giác nằm trong đó.

Tế bào cảm giác thính giác trong ốc tai, một khi đã bị tổn thương do rung động quá mạnh kéo dài, không có khả năng tái sinh để thay thế — khác với nhiều loại tế bào khác trong cơ thể có thể phục hồi sau tổn thương.

Mỏi mắt sau khi đọc sách lâu thường chỉ là tình trạng tạm thời của cơ điều tiết quanh thủy tinh thể, hồi phục được sau khi nghỉ ngơi — khác hẳn về bản chất với việc mất hẳn tế bào cảm giác thính giác.

Vậy nghe âm lượng lớn kéo dài gây tổn thương tế bào cảm giác thính giác trong ốc tai — loại tế bào không tái sinh — nên hậu quả là giảm thính lực vĩnh viễn, không tự phục hồi như tình trạng mỏi mắt tạm thời.