Bài học

Hỏi đường đơn giản

Mục tiêu

Sau bài học này, em hỏi đường một cách lịch sự bằng tiếng Anh, phân biệt được câu hỏi trực tiếp và câu hỏi nhúng, và giữ đúng trật tự từ trong câu hỏi nhúng sau could you tell me.

Kiến thức nền cần có

Em đã biết cách đặt câu hỏi Wh- thông thường như 'Where is the market?' từ những lớp trước. Bài này thêm một cách hỏi lịch sự hơn, dùng khi nói chuyện với người lạ hoặc người lớn tuổi hơn mình, và đó chính là lúc trật tự từ thay đổi so với câu hỏi em đã quen.

Câu hỏi khởi động

Trang đi lạc trong một khu phố lạ và cần tìm đường đến thư viện. Trang có thể hỏi một người đi đường, nhưng hỏi thế nào cho lịch sự, không cộc lốc? Và nếu Trang muốn hỏi càng lịch sự càng tốt, câu hỏi sẽ thay đổi ra sao so với một câu hỏi bình thường?

Hai cách hỏi đường

Cách hỏi trực tiếp, ngắn gọn: 'Excuse me, how can I get to the library?' hoặc 'Excuse me, is there a bakery near here?' Excuse me luôn đứng đầu câu để xin phép làm phiền người lạ, sau đó là câu hỏi thông thường, giữ nguyên trật tự đảo ngữ như mọi câu hỏi Wh- hay Yes/No em đã học.

Cách hỏi lịch sự hơn, dùng câu hỏi nhúng bên trong một câu hỏi khác: 'Could you tell me how I can get to the library?' Phần 'how I can get to the library' không còn là một câu hỏi độc lập nữa, mà trở thành một mệnh đề bổ nghĩa cho tell me, nên giữ nguyên trật tự chủ ngữ đứng trước động từ (I can), không đảo ngược thành can I như trong câu hỏi thường.

Đây chính là bẫy lớn nhất của bài: học sinh quen đảo ngữ trong câu hỏi nên viết nhầm 'Could you tell me how can I get to the library?', giữ nguyên cấu trúc đảo ngữ đã quen ở câu hỏi trực tiếp. Quy tắc cần nhớ: sau could you tell me/do you know, phần câu hỏi nhúng theo sau luôn giữ trật tự chủ ngữ trước động từ như một câu khẳng định.

Đây là cách hỏi ngắn gọn nhất, giữ nguyên trật tự đảo ngữ của câu hỏi thường.

Nhận diện đúng khuôn câu giúp em không nhầm trật tự từ khi viết câu hỏi lịch sự.

Ví dụ

Giữ đúng trật tự từ trong câu hỏi nhúng

1
Đề bài: Choose the correct polite question asking the way to the library. Bẫy: giữ nguyên đảo ngữ can I quen thuộc từ câu hỏi trực tiếp, viết nhầm thành 'how can I' bên trong câu hỏi nhúng.
2
Sau could you tell me, phần còn lại là một mệnh đề nhúng, phải giữ trật tự chủ ngữ trước động từ: how + I + can + get to..., không đảo can lên trước I.
3
(a) Could you tell me how can I get to the library? — loại vì giữ đảo ngữ can I, sai trật tự câu hỏi nhúng. (b) Could you tell me how I can get to the library? — đúng, giữ nguyên trật tự chủ ngữ trước động từ. (c) Could you tell me how do I get to the library? — loại vì thừa trợ động từ do, câu hỏi nhúng không cần đảo ngữ bằng do. (d) Could you tell me how get I to the library? — loại vì sai trật tự từ, động từ get đứng sai vị trí.
(a) Could you tell me how can I get to the library? — loại vì giữ đảo ngữ can I, sai trật tự câu hỏi nhúng. (b) Could you tell me how I can get to the library? — đúng, giữ nguyên trật tự chủ ngữ trước động từ. (c) Could you tell me how do I get to the library? — loại vì thừa trợ động từ do, câu hỏi nhúng không cần đảo ngữ bằng do. (d) Could you tell me how get I to the library? — loại vì sai trật tự từ, động từ get đứng sai vị trí.
4
Could you tell me how I can get to the library?
5
Sau could you tell me/do you know, luôn giữ trật tự chủ ngữ trước động từ. Biến thể: Do you know how I can get to the market?

Ví dụ

Biến đổi câu hỏi trực tiếp thành câu hỏi lịch sự

1
Đề bài: 'What is the way to the hospital?' Viết lại thành một câu hỏi lịch sự, bắt đầu bằng 'Excuse me, could you tell me...'. Bẫy: giữ nguyên trật tự is the way như câu hỏi gốc.
2
Câu hỏi gốc dùng what is the way to, khi nhúng vào could you tell me, phần this way trở thành cụm danh từ bổ nghĩa, giữ nguyên trật tự chủ ngữ the way trước động từ is, không đảo thành is the way.
3
(a) Excuse me, could you tell me what is the way to the hospital? — loại vì giữ đảo ngữ is the way, sai trật tự câu hỏi nhúng. (b) Excuse me, could you tell me the way to the hospital? — đúng, bỏ hẳn what is, giữ lại cụm danh từ the way to the hospital làm tân ngữ cho tell me. (c) Excuse me, could you tell me what the way is to the hospital? — loại vì trật tự từ không tự nhiên, hospital bị tách khỏi to. (d) Excuse me, could you tell me is the way to the hospital? — loại vì thiếu từ để hỏi what, câu không rõ nghĩa.
(a) Excuse me, could you tell me what is the way to the hospital? — loại vì giữ đảo ngữ is the way, sai trật tự câu hỏi nhúng. (b) Excuse me, could you tell me the way to the hospital? — đúng, bỏ hẳn what is, giữ lại cụm danh từ the way to the hospital làm tân ngữ cho tell me. (c) Excuse me, could you tell me what the way is to the hospital? — loại vì trật tự từ không tự nhiên, hospital bị tách khỏi to. (d) Excuse me, could you tell me is the way to the hospital? — loại vì thiếu từ để hỏi what, câu không rõ nghĩa.
4
Excuse me, could you tell me the way to the hospital?
5
'the way to + địa điểm' là một cụm danh từ gọn, dùng thẳng làm tân ngữ cho tell me, không cần giữ what is. Biến thể: Could you tell me the way to the bus stop?

Sai lầm thường gặp

Bẫy lớn nhất của bài là giữ nguyên đảo ngữ (can I, is the way) bên trong câu hỏi nhúng sau could you tell me/do you know. Hãy nhớ: khi câu hỏi bị nhúng vào bên trong một câu hỏi khác, phần nhúng đó không còn đảo ngữ nữa, mà giữ trật tự như một câu khẳng định.

Luyện tập có hướng dẫn

Luyện tập độc lập

Kiểm tra nhanh

Ghi nhớ

Hỏi đường trực tiếp sau Excuse me giữ nguyên đảo ngữ như câu hỏi thường. Hỏi đường lịch sự sau could you tell me/do you know lại bỏ đảo ngữ, giữ trật tự chủ ngữ trước động từ.

Bài tiếp theo em sẽ học cách chỉ đường cho người khác, dùng câu mệnh lệnh và các từ nối trình tự như first, then, after that.