Ôn tập mệnh đề quan hệ, câu tường thuật và câu hỏi đuôi

Đề bài: ghép hai câu sau bằng một mệnh đề quan hệ - This is the village. My grandmother was born in this village. Bẫy nằm ở việc chọn nhầm which cho danh từ village vì quên village ở đây đóng vai trò nơi chốn.

Village vừa là danh từ vừa mang nghĩa nơi chốn trong mệnh đề thứ hai (born in this village), nên đại từ quan hệ phù hợp nhất là where, thay cho cả cụm in this village chứ không chỉ thay village.

which sai vì nếu dùng which phải giữ nguyên giới từ in trước đại từ quan hệ (in which), câu sẽ dài dòng hơn where. who sai hoàn toàn vì village không phải là người.

This is the village where my grandmother was born.

where thay cho cả cụm giới từ chỉ nơi chốn (in/at + nơi chốn), gọn hơn in which. Biến thể gần: nếu câu thứ hai là My grandmother knows this village, đại từ quan hệ đúng lại là which (vì village lúc này là tân ngữ trực tiếp, không phải trạng từ nơi chốn).

Đề bài: tường thuật câu sau - Phong said, "I will finish the report tomorrow." Bẫy nằm ở việc học sinh chỉ đổi I thành he mà quên lùi thì will thành would và đổi tomorrow thành the next day.

Động từ tường thuật said ở quá khứ nên will trong câu trực tiếp phải lùi một bậc thành would. Đại từ I đổi thành he theo góc nhìn người kể; tomorrow đổi thành the next day vì thời điểm kể lại đã khác thời điểm nói gốc.

Phong said that he will finish the report tomorrow sai vì giữ nguyên will, không lùi thì theo said. Phong said that he would finish the report tomorrow còn thiếu sót vì tomorrow chỉ đúng nếu kể lại ngay trong ngày, còn lại cần đổi thành the next day.

Phong said that he would finish the report the next day.

will lùi thành would, tomorrow đổi thành the next day, I đổi thành he/she - ba thay đổi luôn đi cùng nhau khi tường thuật. Biến thể gần: nếu câu gốc dùng am going to thay vì will, khi tường thuật cũng lùi thành was going to.

Đề bài: thêm câu hỏi đuôi cho câu sau - Lan hasn't finished her project, ___? Bẫy nằm ở việc học sinh thấy có has trong câu nên quên chú ý câu đang ở dạng phủ định.

Câu chính là phủ định (hasn't), nên câu hỏi đuôi cần ở dạng khẳng định, dùng đúng trợ động từ has và đại từ tương ứng với Lan là she.

hasn't she sai vì câu chính đã phủ định, tag cũng phủ định sẽ vi phạm quy tắc trái dấu. doesn't she sai vì trợ động từ trong tag phải khớp với has đã có sẵn trong câu chính, không tự ý đổi sang does.

Lan hasn't finished her project, has she?

Câu chính khẳng định lấy tag phủ định, câu chính phủ định lấy tag khẳng định; trợ động từ trong tag luôn khớp với trợ động từ đã có trong câu chính. Biến thể gần: câu mệnh lệnh Let's finish the project lấy tag đặc biệt shall we, không theo quy tắc trái dấu thông thường.

Đề bài: tìm và sửa lỗi sai trong câu có bốn phần gạch chân - The girl (A) which won the speech contest (B) told us that she practises (C) every day, doesn't she (D)? Dạng bài này yêu cầu kiểm tra cả ba điểm: đại từ quan hệ, thì tường thuật, và câu hỏi đuôi trong cùng một câu.

Phần (A) which dùng cho a girl, một người, trong khi which chỉ dùng cho vật. Phần (B), (C) đã lùi thì đúng (told, practises giữ nguyên vì là sự thật chung). Phần (D) doesn't she không khớp với told (quá khứ), lẽ ra phải khớp với chủ ngữ chính của câu là the girl và động từ told.

(B) và (C) đều đúng ngữ pháp nên không phải lỗi. (D) tuy có vấn đề về việc khớp thì với mệnh đề chính, nhưng lỗi rõ ràng và chắc chắn nhất nằm ở (A), vì which không bao giờ dùng cho người.

Lỗi nằm ở (A): which phải sửa thành who, vì the girl là người.

Khi đề bài gạch chân bốn cụm, hãy kiểm tra từng cụm độc lập theo đúng quy tắc riêng của nó — đại từ quan hệ khớp danh từ, thì tường thuật khớp động từ chính, câu hỏi đuôi khớp trợ động từ — thay vì cố gắng sửa tất cả cùng lúc.