Bài học

Vận dụng tổng hợp — viết lại câu và nhận diện lỗi

Mục tiêu

Sau bài học này, em vận dụng đồng thời cả sáu chủ điểm của khóa học -- bị động khuyết thiếu, bị động kép, bị động nguyên mẫu/danh động từ, câu sai khiến, động từ tường thuật theo cấu trúc, và các trường hợp đặc biệt -- vào ba dạng bài thi thật: viết lại câu với từ gợi ý, chọn câu gần nghĩa nhất, và nhận diện lỗi sai.

Không có kiến thức mới

Đây là bài ôn tập tổng hợp, không đưa vào cấu trúc mới nào cả -- toàn bộ ngữ pháp đã học đầy đủ ở năm bài trước, bài này chỉ luyện kỹ năng nhận diện đúng cấu trúc cần dùng khi các chủ điểm trộn lẫn với nhau.

Câu hỏi khởi động

Trong một đề thi thật, các câu viết lại không báo trước chủ điểm nào sẽ xuất hiện. Một câu có thể vừa cần bị động khuyết thiếu vừa cần câu sai khiến trong cùng một lần biến đổi. Kỹ năng quan trọng nhất lúc này không phải là nhớ thêm quy tắc mới, mà là đọc từ gợi ý đầu câu thật kỹ để nhận ra ngay cấu trúc đích trước khi đặt bút viết.

Quy trình làm bài viết lại câu với từ gợi ý

Bước một, đọc từ gợi ý đầu câu và xác định ngay cấu trúc đích: một danh từ lạ đứng đầu thường báo hiệu bị động hoặc bị động kép; have/ get báo hiệu câu sai khiến; một động từ tường thuật cụ thể (suggested, denied, accused) báo hiệu đúng khuôn ngữ pháp của riêng động từ đó.

Bước hai, xác định đúng thì và dạng cần dùng (to-V hay to have V3, V-ing hay V3, modal có đổi hay không). Bước ba, viết nháp toàn câu, đối chiếu số từ nếu đề giới hạn số từ. Bước bốn, đọc lại toàn câu để kiểm tra nghĩa gốc không đổi -- bước này thường bị bỏ qua nhất nhưng lại là bước phát hiện lỗi trước khi nộp bài.

Với dạng chọn câu gần nghĩa nhất (4 phương án), quy trình hơi khác: đọc kỹ câu gốc trước, gạch chân động từ chính và mọi trạng từ chỉ thời gian, rồi lần lượt loại từng phương án theo một lỗi cụ thể -- sai cấu trúc ngữ pháp, sai thì, sai giới từ, hoặc đổi nghĩa so với câu gốc. Không bao giờ chọn một phương án chỉ vì nó 'nghe xuôi tai', luôn cần chỉ ra được lý do các phương án còn lại sai ở đâu.

Với dạng nhận diện lỗi sai (4 phần gạch chân), thứ tự quét lỗi hiệu quả nhất là: kiểm tra động từ chính trước (chia đúng thì, đúng dạng V3/V-ing/nguyên mẫu chưa), rồi đến giới từ cố định, rồi đến sự hòa hợp giữa chủ ngữ và động từ, và cuối cùng là các từ nối, đại từ, mạo từ. Phần lớn lỗi trong sáu chủ điểm của khóa học này rơi vào hai nhóm đầu: sai dạng động từ theo sau một cấu trúc cố định, hoặc sai giới từ cố định của một động từ tường thuật.

Trước khi bước vào phần luyện tập, em hãy tự lập cho mình một bảng tóm tắt riêng gồm sáu cột, mỗi cột một chủ điểm của khóa học, và điền vào đó công thức cùng một câu ví dụ của chính em -- không sao chép nguyên câu trong bài học. Tự viết lại công thức bằng lời của mình là cách kiểm tra chắc chắn nhất xem em đã thật sự hiểu, hay chỉ mới quen mắt với các ví dụ đã học.

Ví dụ có hướng dẫn

Ví dụ

Kết hợp bị động khuyết thiếu và câu sai khiến

1
The dentist should check your teeth every six months. Đề cho từ gợi ý Your teeth..., có hai cách viết đúng tùy vào cấu trúc đích mà đề yêu cầu.
2
Nếu chỉ cần bị động khuyết thiếu: Your teeth should be checked (by the dentist) every six months. Nếu đề nhấn việc bạn chủ động đi khám: You should have your teeth checked (by the dentist) every six months.
3
Your teeth should checked sai vì thiếu be. You should have your teeth check sai vì thiếu V3 sau tân ngữ trong câu sai khiến.
4
Tuỳ từ gợi ý: Your teeth should be checked every six months, hoặc You should have your teeth checked every six months.
5
Từ gợi ý quyết định cấu trúc: chủ ngữ là vật chịu tác động → bị động khuyết thiếu; chủ ngữ là người chủ động đi khám → câu sai khiến.

Ví dụ

Kết hợp bị động kép và động từ tường thuật

1
People believe that the missing hikers are still alive in the forest. Đề cho từ gợi ý The missing hikers..., cần dùng đúng bị động kép dạng cá nhân hoá.
2
Are still alive là trạng thái đang đúng ngay lúc tin tưởng, nên dùng to-V, không cần have: are believed to be still alive.
3
The missing hikers are believed to have been still alive sai vì thêm have không cần thiết, đổi một trạng thái đang đúng thành một việc đã kết thúc.
4
The missing hikers are believed to be still alive in the forest.
5
Luôn hỏi: hành động/trạng thái trong mệnh đề that đang diễn ra cùng lúc, hay đã xảy ra và kết thúc trước? Câu trả lời quyết định to-V hay to have V3.

Ví dụ

Nhận diện lỗi sai trong câu phức hợp nhiều chủ điểm

1
The manager suggested to postpone (A) the meeting until all the reports had been submitted (B) and reviewed (C) carefully by every department (D). Bốn phần được gạch chân, cần tìm đúng phần sai.
2
Suggest đi trực tiếp với V-ing, không cần to trước: nên là suggested postponing, không phải suggested to postpone. Lỗi nằm ở phần (A).
3
The manager suggested postponing the meeting until all the reports had been submitted and reviewed carefully by every department.
4
The manager suggested postponing the meeting until all the reports had been submitted and reviewed carefully by every department.
5
(B), (C), (D) đều đúng: had been submitted và reviewed là bị động hoàn thành song song hợp lý, by every department là tác nhân hợp lệ. Chỉ (A) sai vì nhầm cấu trúc suggest.

Bẫy thường gặp

Lỗi phổ biến nhất khi làm bài tổng hợp là áp nhầm cấu trúc của chủ điểm này sang chủ điểm khác -- ví dụ dùng to-V sau suggest (vốn cần V-ing), hoặc quên has to/have to phải chia lại theo chủ ngữ mới. Luôn xác định đúng chủ điểm trước khi viết, đừng đoán theo cảm tính.

Luyện tập độc lập

Vận dụng độc lập -- luyện đề tổng hợp

Tóm tắt

Bài viết lại câu với từ gợi ý luôn bắt đầu từ việc đọc kỹ chính từ gợi ý đó để nhận diện đúng chủ điểm trong sáu chủ điểm đã học, rồi mới chọn đúng thì, đúng dạng động từ, và kiểm tra lại nghĩa trước khi hoàn tất.

Khóa học kết thúc tại đây. Toàn bộ sáu chủ điểm -- bị động khuyết thiếu, bị động kép, bị động nguyên mẫu và danh động từ, câu sai khiến, động từ tường thuật theo cấu trúc, và các trường hợp đặc biệt -- đã đủ để em xử lý phần ngữ pháp trọng tâm của đề thi tốt nghiệp THPT môn tiếng Anh.