Bài học

Đọc hiểu: giải pháp cho ô nhiễm nhựa và phân biệt sự thật với ý kiến

Mục tiêu bài học

Sau bài học này, em đọc hiểu một bản tin về ô nhiễm nhựa, xác định đúng giải pháp được đề xuất, và phân biệt được câu nêu sự thật với câu nêu ý kiến cá nhân của người viết.

Kiến thức nền cần có

Bài trước em đã luyện định vị dẫn chứng cho nguyên nhân và hậu quả — same-grade bridge. Bài này thêm một kỹ năng mới: nhận ra câu nào là sự thật đã xảy ra (fact), câu nào là quan điểm riêng của người viết (opinion), một kỹ năng quan trọng khi bài đọc có cả tường thuật lẫn bình luận.

Câu hỏi khởi động

Đọc xong bài dưới đây, Phong nói chắc như đinh đóng cột: 'Bài này chứng minh mọi thị trấn nên copy kế hoạch này ngay lập tức.' Trang phản bác: đó chỉ là niềm tin của người viết, không phải một sự thật đã được kiểm chứng. Ai đúng? Câu trả lời nằm ở việc phân biệt câu nào là dữ kiện có thể kiểm chứng, câu nào chỉ là ý kiến.

Bản tin: Cleaning Up Long Beach

Every weekend, a group of students from three schools meets at Long Beach to collect plastic waste before it is carried out to sea. Last month, the group collected more than four hundred kilograms of rubbish in a single morning, mostly plastic bottles, bags, and food packaging left behind by visitors. In my opinion, this is one of the most useful clubs any student can join, because it turns a serious problem into a hands-on lesson. The club's founder, a Grade 9 student named Khanh, suggests three simple changes that could reduce the amount of rubbish reaching the beach: shops near the coast should stop giving out free plastic bags, visitors should bring their own water bottles, and the local council should place more rubbish bins along the path down to the sand. So far, two shops have agreed to stop using plastic bags, and the council has promised to add ten new bins by the end of the year. I believe that if more towns copy this simple plan, plastic pollution along the coast will drop noticeably within a few years.

Tìm giải pháp và phân biệt sự thật với ý kiến

Câu nêu sự thật (fact) mô tả một điều đã xảy ra hoặc có thể kiểm chứng bằng số liệu, mốc thời gian, hoặc sự kiện cụ thể: 'the group collected more than four hundred kilograms of rubbish', 'two shops have agreed to stop using plastic bags'. Câu nêu ý kiến (opinion) thể hiện niềm tin hoặc đánh giá cá nhân, thường đi kèm cụm từ nhận diện: in my opinion, I believe, I think. Dấu hiệu rõ nhất trong bài này: 'In my opinion, this is one of the most useful clubs...' và 'I believe that if more towns copy this simple plan...' đều là ý kiến, không phải sự thật đã xảy ra.

Số liệu và mốc thời gian cụ thể luôn là dấu hiệu của một câu nêu sự thật.

Ví dụ

Định vị ba giải pháp cụ thể được đề xuất trong bài

1
Đề hỏi: 'What THREE changes does Khanh suggest to reduce rubbish reaching the beach?' Đây là câu hỏi chi tiết yêu cầu liệt kê đủ, không chỉ nêu một giải pháp.
2
Câu chứa dẫn chứng: 'shops near the coast should stop giving out free plastic bags, visitors should bring their own water bottles, and the local council should place more rubbish bins along the path down to the sand.' Ba giải pháp: cửa hàng ngừng phát túi ni lông miễn phí, du khách tự mang chai nước, hội đồng địa phương đặt thêm thùng rác.
3
Nếu đề chỉ liệt kê hai trong ba giải pháp, hoặc thêm một giải pháp không có trong bài (ví dụ 'ban tourists from the beach'), phương án đó vẫn bị loại vì thiếu hoặc thêm thông tin sai với dẫn chứng.
4
Stop giving out free plastic bags, bring your own water bottles, and add more rubbish bins along the path.
5
Khi đề hỏi 'three changes' hoặc một con số cụ thể, luôn đếm lại đúng số lượng dẫn chứng tìm được trước khi chọn đáp án — thiếu một ý là chưa đủ.

Ví dụ

Phân biệt câu nêu sự thật với câu nêu ý kiến

1
Đề hỏi: 'Which sentence expresses the writer's opinion, not a fact?' Dạng bài này kiểm tra khả năng nhận diện giọng văn, không chỉ tìm thông tin.
2
Hai câu rõ ràng là ý kiến: 'In my opinion, this is one of the most useful clubs any student can join' và 'I believe that if more towns copy this simple plan, plastic pollution along the coast will drop noticeably within a few years.' Cả hai đều có cụm từ nhận diện ý kiến và không thể kiểm chứng bằng số liệu ngay lúc viết bài.
3
Loại các câu như 'the group collected more than four hundred kilograms of rubbish' hoặc 'two shops have agreed to stop using plastic bags' vì đây là sự thật có số liệu, thời gian cụ thể, kiểm chứng được.
4
'I believe that if more towns copy this simple plan, plastic pollution along the coast will drop noticeably within a few years.'
5
Cụm từ in my opinion/I believe/I think luôn là tín hiệu chắc chắn của một câu ý kiến; số liệu, mốc thời gian, tên riêng cụ thể là tín hiệu của một câu sự thật.

Luyện tập có hướng dẫn

Luyện tập độc lập

Lỗi thường gặp

Bẫy lớn nhất của dạng bài này: nhầm một câu dự đoán tự tin (I believe pollution will drop) với một sự thật đã xảy ra, chỉ vì câu đó nghe chắc chắn. Luôn tìm cụm từ nhận diện ý kiến (in my opinion, I believe, I think) và tự hỏi: câu này có kiểm chứng được bằng số liệu ngay lúc viết bài không.

Tóm tắt

Đọc hiểu một bản tin về giải pháp môi trường cần liệt kê đủ từng giải pháp cụ thể được đề xuất, và phân biệt câu nêu sự thật (kiểm chứng được bằng số liệu, thời gian) với câu nêu ý kiến (có cụm từ in my opinion/I believe/I think).

Chương tiếp theo dùng chính hai bài đọc này làm nguồn cảm hứng để em tự viết một đoạn văn thuyết phục về bảo vệ môi trường.