Bài học

Đọc hiểu: nguyên nhân và hậu quả của ô nhiễm không khí

Mục tiêu bài học

Sau bài học này, em đọc một bản tin tiếng Anh về ô nhiễm không khí và xác định đúng nguyên nhân, hậu quả được nêu trong bài, dựa trên dẫn chứng cụ thể chứ không đoán theo cảm tính.

Kiến thức nền cần có

Em đã có vốn từ vựng về nguyên nhân và giải pháp ô nhiễm ở chương trước (exhaust fumes, factory waste, breathing problems). Bài này dùng chính vốn từ đó để đọc một bản tin thật, và học thêm kỹ năng định vị dẫn chứng — tìm đúng câu trong bài chứa thông tin đề hỏi, thay vì đọc lướt rồi đoán.

Câu hỏi khởi động

Trước khi đọc, Linh chỉ nhìn tiêu đề và đoán: bài này chắc chỉ nói về khói xe. Đọc xong, Linh nhận ra bài còn nhắc đến factory waste và cả một hoạt động của giáo viên để ứng phó. Bài học hôm nay giúp em tránh chính lỗi của Linh: đừng đoán nội dung, hãy đọc kỹ toàn bài trước khi trả lời câu hỏi.

Bản tin: Air Pollution in Thanh Ha

This month, the local newspaper published a short report about air quality in Thanh Ha, a mid-sized city in the north. Over the past five years, the number of cars and motorbikes on Thanh Ha's roads has doubled. Every morning, thick exhaust fumes hang over the main streets, especially near the two large factories on the edge of town. Local doctors say that more children now visit the hospital with breathing problems during the dry season, when the smoke stays close to the ground instead of rising into the sky. The city's Environment Department reported that most of the pollution comes from two sources: traffic and factory waste that is burned instead of properly treated. On some afternoons, the mountains that surround Thanh Ha completely disappear behind a grey haze. Local teachers have started taking students on short 'clean air' walks before lunch, timed for when the air quality index is at its lowest point of the day. It is a small step, but many parents say it is a start.

Đọc để tìm nguyên nhân và hậu quả

Một bài đọc hiểu về ô nhiễm luôn có hai loại thông tin cần tách riêng: nguyên nhân (điều gì đang gây ra vấn đề) và hậu quả (điều gì đang xảy ra vì vấn đề đó). Từ khóa giúp em nhận ra nguyên nhân: comes from, is caused by, because. Từ khóa giúp em nhận ra hậu quả: as a result, so, means that. Trong bài trên, nguyên nhân được nêu rõ ở câu 'most of the pollution comes from two sources: traffic and factory waste', còn hậu quả nằm rải rác ở nhiều câu khác nhau, không chỉ một chỗ.

Nguyên nhân và hậu quả thường nằm ở những câu khác nhau trong bài, không phải một câu duy nhất.

Ví dụ

Định vị dẫn chứng cho nguyên nhân ô nhiễm không khí

1
Đề hỏi: 'According to the report, what are the two main causes of air pollution in Thanh Ha?' Đây là dạng câu hỏi tìm chi tiết (detail question), yêu cầu định vị đúng câu chứa thông tin, không phải suy luận.
2
Câu chứa dẫn chứng: 'The city's Environment Department reported that most of the pollution comes from two sources: traffic and factory waste that is burned instead of properly treated.' Câu này nêu rõ hai nguồn: traffic và factory waste.
3
Nếu đề cho các phương án (a) traffic and factory waste, (b) traffic and old buildings, (c) factories and hospitals, (d) mountains and rivers — loại (b) vì old buildings không được nhắc trong bài; loại (c) vì hospitals chỉ được nhắc như nơi trẻ em đến khám, không phải nguồn gây ô nhiễm; loại (d) vì mountains chỉ được nhắc là thứ bị che khuất bởi khói, không phải nguyên nhân.
4
Traffic and factory waste (that is burned instead of properly treated).
5
Câu hỏi tìm chi tiết luôn có một câu gốc trong bài khớp gần như nguyên văn — định vị đúng câu đó trước, rồi mới so sánh với các phương án, không suy luận thêm.

Ví dụ

Xác định hậu quả được nêu rải rác trong bài

1
Đề hỏi: 'Which effect of air pollution is mentioned in the report?' Đây cũng là câu hỏi chi tiết, nhưng khó hơn vì hậu quả không nằm gọn trong một câu duy nhất như nguyên nhân.
2
Có hai câu nêu hậu quả: 'more children now visit the hospital with breathing problems' (hậu quả về sức khỏe) và 'the mountains that surround Thanh Ha completely disappear behind a grey haze' (hậu quả về tầm nhìn).
3
Nếu đề cho (a) more children have breathing problems, (b) the factories have closed down, (c) the roads have become narrower, (d) the schools have moved to a new location — loại (b), (c), (d) vì không có câu nào trong bài nhắc đến ba điều này; chỉ (a) khớp đúng dẫn chứng đã định vị.
4
More children now visit the hospital with breathing problems.
5
Khi hậu quả nằm rải rác, hãy gạch chân mọi câu mô tả một kết quả hoặc hiện tượng trong bài trước khi đọc câu hỏi, để không bỏ sót chi tiết nào.

Luyện tập có hướng dẫn

Luyện tập độc lập

Lỗi thường gặp

Bẫy lớn nhất của đọc hiểu: chọn một phương án nghe có vẻ đúng vì hợp lý theo kiến thức chung, nhưng không được bài viết nhắc đến. Luôn định vị đúng câu trong bài trước khi chọn đáp án, dù phương án sai có thể nghe rất thuyết phục.

Tóm tắt

Đọc hiểu một bản tin về ô nhiễm cần tách riêng nguyên nhân (từ khóa: comes from, caused by, because) và hậu quả (từ khóa: as a result, so, means that), định vị đúng câu chứa dẫn chứng trước khi chọn đáp án, không đoán theo kiến thức chung.

Bài tiếp theo đọc một bản tin khác về ô nhiễm nhựa, tập trung vào việc tìm giải pháp được đề xuất và phân biệt sự thật với ý kiến.