Bài học

Viết hoàn chỉnh bài luận và tự đánh giá theo bảng tiêu chí

Mục tiêu

Sau bài học này, em viết hoàn chỉnh một bài luận ngắn về tương lai của giao tiếp, dùng đúng cấu trúc dự đoán và từ vựng công nghệ đã học, rồi tự đánh giá bài viết theo một bảng tiêu chí rõ ràng theo đúng thứ tự bốn bước.

Kiến thức nền cần có

Bài trước em đã học dàn ý bốn phần: mở đầu, hai ý phụ, kết luận. Bài này biến dàn ý đó thành một bài viết hoàn chỉnh, câu văn đầy đủ, đúng ngữ pháp.

Câu hỏi khởi động

An viết xong bài luận, nộp ngay không đọc lại. Bài có một câu dùng sai vị trí trạng từ chắc chắn, một câu dùng nhầm break down thay vì log out. Nếu An dành thêm hai phút đọc lại theo đúng thứ tự, liệu cậu có tự phát hiện ra hai lỗi này không?

Viết bài luận hoàn chỉnh

Sau khi có dàn ý bốn phần, em viết mỗi phần thành một đến hai câu hoàn chỉnh, nối các câu bằng từ nối đã học. Đây là một bài mẫu hoàn chỉnh về chủ đề tương lai của giao tiếp: "In the future, I believe communication will become faster and much more personal than it is today. Firstly, AI translators will probably remove language barriers, so people from different countries can chat without learning a new language. In addition, wearable devices may soon let people send short messages just by thinking, without typing at all. Overall, technology is going to change the way we talk to each other in ways we can barely imagine right now."

Bài mẫu trên có bốn câu, đúng bốn phần dàn ý, mỗi câu dùng đúng một cấu trúc dự đoán (will, might/may, be going to) phù hợp với mức độ chắc chắn của ý đó, và có ít nhất một từ vựng công nghệ giao tiếp đã học (AI translators, wearable devices).

Tự đánh giá bằng bảng tiêu chí

Sau khi viết xong, em không nộp bài ngay mà đọc lại theo đúng thứ tự bốn bước sau: đọc lại toàn bài một lượt để nắm mạch ý chung; kiểm tra từng cấu trúc dự đoán xem đã đúng will/might/be going to theo đúng mức độ chắc chắn chưa; kiểm tra từ vựng công nghệ đã dùng đúng nghĩa và đúng dạng từ loại chưa; cuối cùng kiểm tra câu kết luận có thật sự diễn đạt lại dự đoán, hay chỉ đang lặp nguyên văn câu mở đầu.

Bước hai — kiểm tra cấu trúc dự đoán — là bước phát hiện được nhiều lỗi nhất trong bài viết của học sinh.

Ví dụ mẫu

Ví dụ

Tự kiểm tra một bài luận theo bảng tiêu chí

1
Bài viết của Mai có câu: "In the future, robots will probably help old people at home, and they is going to also remind patients to take medicine on time."
2
Câu đầu dùng will probably đúng cho một dự đoán tự tin, không có bằng chứng cụ thể — đúng cấu trúc.
3
Câu thứ hai dùng "they is going to" sai chủ ngữ số nhiều they đi với động từ số ít is — cần are going to. Đây là lỗi chia động từ to be, không phải lỗi chọn will/going to.
4
"...and they are going to also remind patients to take medicine on time."
5
Khi kiểm tra be going to, luôn kiểm tra cả động từ to be có khớp với chủ ngữ hay không, không chỉ kiểm tra going to đứng đúng vị trí.

Ví dụ

Chọn câu kết luận đúng vai trò trong bài viết

1
Bài viết của Phong kết thúc bằng câu: "In the future, communication will become faster and more personal." — giống hệt câu mở đầu của bài.
2
Câu kết luận cần diễn đạt lại dự đoán bằng cách khác, không sao chép nguyên văn câu mở đầu, để bài viết không cảm giác lặp lại.
3
Câu của Phong lặp lại đúng từng chữ câu mở đầu, không thêm góc nhìn hay từ ngữ mới nào — vi phạm vai trò của một câu kết luận.
4
Sửa lại: "Overall, the way people stay in touch is going to change more in the next ten years than in the last fifty."
5
Câu kết luận nên đổi từ ngữ và góc nhìn so với câu mở đầu, dù vẫn giữ cùng một ý chính.

Ví dụ

Kiểm tra từ vựng công nghệ trong bài viết

1
Bài viết của An có câu: "Thanks to technology advance, students can now video call classmates in other countries for free."
2
Sau thanks to (giới từ) cần một danh từ hoặc cụm danh từ; advance đứng một mình ở đây không rõ là động từ hay danh từ số ít, và technology advance thiếu tính từ bổ nghĩa đúng chuẩn.
3
Đúng ra câu cần technological advances (tính từ cộng danh từ số nhiều) hoặc the advancement of technology (danh từ trừu tượng); technology advance viết liền như vậy không đúng cấu trúc danh từ ghép chuẩn trong tiếng Anh học thuật.
4
Thanks to technological advances, students can now video call classmates in other countries for free.
5
Khi kiểm tra từ vựng trong bài luận, luôn hỏi: từ đứng ở vị trí này cần danh từ hay tính từ, và nếu là danh từ, số ít hay số nhiều — đúng như kỹ năng biến đổi từ loại đã luyện ở chương trước.

Một bài luận hay còn cần đa dạng cách mở đầu câu, không phải câu nào cũng bắt đầu bằng chủ ngữ. Ba câu ý phụ và kết luận trong bài mẫu đều mở đầu bằng từ nối (Firstly, In addition, Overall) trước khi đến chủ ngữ — đây là một kỹ thuật đơn giản giúp bài đọc mạch lạc hơn hẳn so với việc lặp lại cùng một cấu trúc chủ ngữ-động từ ở mọi câu. Khi tự đọc lại bài, nếu thấy ba bốn câu liên tiếp đều bắt đầu giống hệt nhau (ví dụ đều là "Technology will..."), đó là dấu hiệu bài viết cần thêm từ nối hoặc đảo cấu trúc câu để tránh đơn điệu.

Luyện tập có hướng dẫn

Luyện tập độc lập

Kiểm tra nhanh

Sai lầm thường gặp

Lỗi hay gặp nhất khi tự kiểm tra bài viết là chỉ soi lỗi chính tả mà bỏ qua việc kiểm tra chủ ngữ số ít/số nhiều với be going to (they is going to), và bỏ qua việc so sánh câu kết luận với câu mở đầu xem có đang lặp nguyên văn hay không.

Ghi nhớ

Một bài luận hoàn chỉnh cần cả hai điều: ngữ pháp đúng ở từng câu, và một bảng tiêu chí được áp dụng đúng thứ tự khi đọc lại — tổng thể trước, chi tiết ngữ pháp và từ vựng sau, câu kết luận cuối cùng.

Chương cuối cùng tổng hợp toàn bộ ngữ pháp, từ vựng và kỹ năng viết đã học vào các dạng bài đọc hiểu, điền từ, nhận diện lỗi sai và biến đổi câu đúng định dạng đề tuyển sinh 10.