Bài học

Bài 2: Tìm số bị chia và số chia chưa biết

Bạn Sao và mèo Mun đang ngồi ngoài sân.
Mun lim dim mắt, hỏi Sao: "Này Sao, tớ có một túi cá khô, chia đều cho 3 anh em nhà mèo hàng xóm thì mỗi bạn được 5 con. Đố cậu biết ban đầu tớ có bao nhiêu con cá?"

Sao gãi đầu: "Để tớ nghĩ xem. Bài toán này có thể viết thành một phép tính tìm thành phần chưa biết đấy."

Tìm số bị chia khi biết số chia và thương

Bài toán của mèo Mun có thể viết là:
$x : 3 = 5$
Trong đó:

$x$ là số cá mèo Mun có lúc đầu. Đây là số bị chia.
3 là số bạn mèo được chia cá. Đây là số chia.
5 là số cá mỗi bạn mèo nhận được. Đây là thương.

Bài toán của mèo Mun có thể viết là: $x : 3 = 5$ Trong đó: - $x$ là số cá mèo Mun có lúc đầu. Đây là **số bị chia**. - 3 là số bạn mèo được chia cá. Đây là **số chia**. - 5 là số cá mỗi bạn mèo nhận được. Đây là **thương**.

Mỗi bạn mèo được 5 con cá. Có tất cả 3 bạn.

Nhìn vào sơ đồ, em thấy ngay tổng số cá của Mun là 3 nhóm, mỗi nhóm có 5 con.
Để tìm tổng số cá, ta chỉ cần làm phép nhân.
$x = 5 \times 3$
$x = 15$
Vậy, lúc đầu mèo Mun có 15 con cá khô.

Nhìn vào sơ đồ, em thấy ngay tổng số cá của Mun là 3 nhóm, mỗi nhóm có 5 con. Để tìm tổng số cá, ta chỉ cần làm phép nhân. $x = 5 \times 3$ $x = 15$ Vậy, lúc đầu mèo Mun có 15 con cá khô.

Quy tắc tìm số bị chiaMuốn tìm số bị chia, ta lấy thương nhân với số chia.

Ví dụ

Làm cùng bạn Sao

1
Tìm $y$ , biết $y : 7 = 9$ .
Tìm $y$, biết $y : 7 = 9$.
2
Trong phép tính này:
- $y$ là số bị chia.
- 7 là số chia.
- 9 là thương.
Để tìm số bị chia $y$ , ta lấy thương nhân với số chia.
$y = 9 \times 7$
$y = 63$
Trong phép tính này: - $y$ là số bị chia. - 7 là số chia. - 9 là thương. Để tìm số bị chia $y$, ta lấy thương nhân với số chia. $y = 9 \times 7$ $y = 63$
3
Ta thay $y = 63$ vào phép tính ban đầu.
$63 : 7 = 9$ .
Phép tính đúng. Vậy kết quả $y = 63$ là chính xác.
Ta thay $y = 63$ vào phép tính ban đầu. $63 : 7 = 9$. Phép tính đúng. Vậy kết quả $y = 63$ là chính xác.
4
Số bị chia = Thương × Số chia.

Tìm số chia khi biết số bị chia và thương

Bạn Sao lại đố mèo Mun:
"Bây giờ tớ có 24 viên bi. Tớ muốn chia đều vào các túi, sao cho mỗi túi có 4 viên bi. Cậu tính xem tớ chia được vào mấy túi?"

Ta có phép tính:
$24 : x = 4$
Trong đó:

24 là tổng số viên bi. Đây là số bị chia.
$x$ là số túi cần tìm. Đây là số chia.
4 là số bi trong mỗi túi. Đây là thương.

Ta có phép tính: $24 : x = 4$ Trong đó: - 24 là tổng số viên bi. Đây là **số bị chia**. - $x$ là số túi cần tìm. Đây là **số chia**. - 4 là số bi trong mỗi túi. Đây là **thương**.

Từ phép chia này, em có thể nhớ lại mối quan hệ với phép nhân.
Nếu lấy số túi ( $x$ ) nhân với số bi trong mỗi túi (4) thì sẽ được tổng số bi (24).
$x \times 4 = 24$
Đây là bài toán tìm thừa số chưa biết mà em đã học ở lớp 3.

Từ phép chia này, em có thể nhớ lại mối quan hệ với phép nhân. Nếu lấy số túi ($x$) nhân với số bi trong mỗi túi (4) thì sẽ được tổng số bi (24). $x \times 4 = 24$ Đây là bài toán tìm thừa số chưa biết mà em đã học ở lớp 3.

Để tìm thừa số $x$ , ta lấy tích (24) chia cho thừa số đã biết (4).
$x = 24 : 4$
$x = 6$
Vậy, bạn Sao có thể chia 24 viên bi vào 6 cái túi.

Để tìm thừa số $x$, ta lấy tích (24) chia cho thừa số đã biết (4). $x = 24 : 4$ $x = 6$ Vậy, bạn Sao có thể chia 24 viên bi vào 6 cái túi.

Quy tắc tìm số chiaMuốn tìm số chia, ta lấy số bị chia chia cho thương.

Ví dụ

Giải đố cùng mèo Mun

1
Tìm $x$ , biết $54 : x = 9$ .
Tìm $x$, biết $54 : x = 9$.
2
Trong phép tính này:
- 54 là số bị chia.
- $x$ là số chia.
- 9 là thương.
Muốn tìm số chia $x$ , ta lấy số bị chia chia cho thương.
$x = 54 : 9$
$x = 6$
Trong phép tính này: - 54 là số bị chia. - $x$ là số chia. - 9 là thương. Muốn tìm số chia $x$, ta lấy số bị chia chia cho thương. $x = 54 : 9$ $x = 6$
3
Ta thay $x=6$ vào phép tính.
$54 : 6 = 9$ .
Phép tính đúng. Vậy kết quả $x=6$ là chính xác.
Ta thay $x=6$ vào phép tính. $54 : 6 = 9$. Phép tính đúng. Vậy kết quả $x=6$ là chính xác.
4
Số chia = Số bị chia : Thương.

Coi chừng nhầm lẫn nhé.

Khi tìm thành phần chưa biết trong phép chia, nhiều bạn hay bị nhầm lẫn giữa hai quy tắc.
Ví dụ, để tìm $x$ trong phép tính $72 : x = 8$ , một bạn đã làm $x = 72 \times 8$ .
Bạn ấy đã nhầm lẫn rồi.
Trong phép tính này, $x$ là số chia. Muốn tìm số chia, ta phải làm phép tính chia, không phải phép nhân.
Cách làm đúng là: $x = 72 : 8 = 9$ .

Khi tìm thành phần chưa biết trong phép chia, nhiều bạn hay bị nhầm lẫn giữa hai quy tắc. Ví dụ, để tìm $x$ trong phép tính $72 : x = 8$, một bạn đã làm $x = 72 \times 8$. Bạn ấy đã nhầm lẫn rồi. Trong phép tính này, $x$ là **số chia**. Muốn tìm số chia, ta phải làm phép tính chia, không phải phép nhân. Cách làm đúng là: $x = 72 : 8 = 9$.

Em đã phân biệt được hai quy tắc này rồi phải không? Rất dễ nhớ nếu em hiểu được bản chất của phép tính.

Bạn Sao mách nhỏ

Để không bị nhầm, em hãy nhớ nhé:

Tìm số bị chia (số lớn nhất trong phép chia) thì ta làm phép nhân.
Tìm số chia (một trong hai số nhỏ hơn) thì ta làm phép chia.

Chiến thắng thử thách

Giờ thì em đã nắm vững cả hai quy tắc tìm số bị chia và số chia rồi. Em thật giỏi.
Hãy thử sức với câu đố cuối cùng của mèo Mun nhé.

Bạn Sao và mèo Mun vỗ tay khen em. Em đã hoàn thành xuất sắc bài học hôm nay.
Hẹn gặp em ở những thử thách tiếp theo nhé.