Đây là bản xem thử. Bản đầy đủ trên app có thêm bài tập, AI chấm điểm tức thì và biểu đồ theo dõi tiến độ học.
Bài học
Bài 2: Tìm số bị trừ và số trừ chưa biết
Mèo Mun đang ngồi đếm bi.
"Tớ có một ít bi," Mun nói với Sao.
"Tớ cho bạn 5 viên này. Giờ tớ còn đúng 10 viên."
Sao băn khoăn: "Vậy lúc đầu Mun có bao nhiêu viên bi nhỉ?"
Cùng ôn lại tên gọi nhé
Trước khi giúp Mun, chúng mình cùng nhớ lại tên gọi các thành phần trong phép trừ nhé. Việc này quan trọng lắm đó.
Số bị trừLà số đứng trước dấu trừ, là số lớn nhất trong phép tính (khi hiệu là số tự nhiên).
Số trừLà số đứng ngay sau dấu trừ.
HiệuLà kết quả của phép tính trừ.
Trong phép tính $15 - 5 = 10$, thì 15 là số bị trừ, 5 là số trừ và 10 là hiệu.
Đi tìm số bi của Mun
Bài toán của bạn Mun có thể viết thành một phép tính tìm thành phần chưa biết.
Gọi số bi lúc đầu của Mun là $x$.
Ta có phép tính: $x - 5 = 10$.
Trong phép tính này, $x$ chính là số bị trừ mà chúng ta cần tìm.
Muốn tìm lại số bi ban đầu, ta phải làm sao nhỉ?
Nhìn vào sơ đồ, em thấy số bi ban đầu là lớn nhất.
Sau khi cho đi 5 viên thì còn lại 10 viên.
Vậy muốn tìm số bi ban đầu, ta chỉ cần gộp số bi còn lại và số bi đã cho đi.
Nói cách khác, ta làm phép cộng.
Ví dụ
Tìm số bị trừ chưa biết
1
Tìm $x$, biết: $x - 125 = 348$.
2
Trong phép tính này:
$x$ là số bị trừ.
125 là số trừ.
348 là hiệu.
Muốn tìm số bị trừ, ta lấy hiệu cộng với số trừ.
$x = 348 + 125$
$x = 473$
3
Ta thay $x = 473$ vào phép tính ban đầu.
$473 - 125 = 348$.
Kết quả đúng rồi.
4
Muốn tìm số bị trừ, ta lấy hiệu cộng với số trừ.
Nếu số trừ bị "trốn" thì sao?
Sao lại có một câu đố khác cho Mun.
"Tớ có 25 cái kẹo. Sau khi ăn một vài cái, tớ còn lại 15 cái. Đố Mun biết tớ đã ăn bao nhiêu cái kẹo?"
Lần này, số bị trừ đã biết (25), hiệu đã biết (15), nhưng số trừ (số kẹo đã ăn) lại là ẩn số.
Ta có thể viết phép tính là $25 - y = 15$.
Làm thế nào để tìm $y$ đây?
Bạn Sao mách nhỏ
Em hãy nhớ lại nhé, số bị trừ là tổng của số trừ và hiệu.
$25 = y + 15$.
À, bài toán trở thành tìm một số hạng trong một tổng. Quen thuộc quá phải không nào?
Đúng vậy đó. Để tìm số trừ $y$, ta chỉ cần lấy số bị trừ (25) trừ đi hiệu (15).
Ví dụ
Tìm số trừ chưa biết
1
Một cửa hàng có 450 kg gạo. Sau một ngày bán hàng, cửa hàng còn lại 180 kg gạo. Hỏi cửa hàng đã bán đi bao nhiêu ki-lô-gam gạo?
2
Đây là một bài toán tìm số trừ.
Số gạo ban đầu là số bị trừ: 450 kg.
Số gạo đã bán là số trừ chưa biết: gọi là $x$.
Số gạo còn lại là hiệu: 180 kg.
Ta có phép tính: $450 - x = 180$.
Để tìm số trừ, ta lấy số bị trừ trừ đi hiệu.
$x = 450 - 180$
$x = 270$
Vậy, cửa hàng đã bán đi 270 kg gạo.
3
Lúc đầu có 450 kg, bán đi 270 kg.
Ta tính $450 - 270 = 180$.
Kết quả khớp với số gạo còn lại. Bài giải đúng rồi.
4
Muốn tìm số trừ, ta lấy số bị trừ trừ đi hiệu.
Coi chừng sập bẫy của Mun.
Khi tìm số trừ, nhiều bạn hay bị nhầm lẫn và làm phép cộng. Ví dụ, với phép tính $50 - x = 20$, có bạn sẽ tính $x = 50 + 20 = 70$. Điều này không đúng đâu nhé. Nếu có 50 cái kẹo thì làm sao ăn hết 70 cái được? Số trừ không thể lớn hơn số bị trừ. Em hãy cẩn thận nhé.
Chiến thắng!
Giỏi lắm. Em đã nắm vững cả hai quy tắc tìm thành phần chưa biết trong phép trừ rồi.
Lần tới, Sao và Mun sẽ cùng nhau khám phá những bí mật trong phép nhân và phép chia. Em hãy chờ xem nhé.
Trong phép tính 15−5=10, thì 15 là số bị trừ, 5 là số trừ và 10 là hiệu.
Bài toán của bạn Mun có thể viết thành một phép tính tìm thành phần chưa biết.
Gọi số bi lúc đầu của Mun là x.
Ta có phép tính: x−5=10.
Trong phép tính này, x chính là số bị trừ mà chúng ta cần tìm.
Tìm x, biết: x−125=348.
Trong phép tính này: x là số bị trừ.
125 là số trừ.
348 là hiệu.
Muốn tìm số bị trừ, ta lấy hiệu cộng với số trừ. x=348+125 x=473
Ta thay x=473 vào phép tính ban đầu. 473−125=348.
Kết quả đúng rồi.
Ta có thể viết phép tính là 25−y=15.
Làm thế nào để tìm y đây?
Em hãy nhớ lại nhé, số bị trừ là tổng của số trừ và hiệu. 25=y+15.
À, bài toán trở thành tìm một số hạng trong một tổng. Quen thuộc quá phải không nào?
Đúng vậy đó. Để tìm số trừ y, ta chỉ cần lấy số bị trừ (25) trừ đi hiệu (15).
Đây là một bài toán tìm số trừ.
Số gạo ban đầu là số bị trừ: 450 kg.
Số gạo đã bán là số trừ chưa biết: gọi là x.
Số gạo còn lại là hiệu: 180 kg.
Ta có phép tính: 450−x=180.
Để tìm số trừ, ta lấy số bị trừ trừ đi hiệu. x=450−180 x=270
Vậy, cửa hàng đã bán đi 270 kg gạo.
Lúc đầu có 450 kg, bán đi 270 kg.
Ta tính 450−270=180.
Kết quả khớp với số gạo còn lại. Bài giải đúng rồi.
Khi tìm số trừ, nhiều bạn hay bị nhầm lẫn và làm phép cộng. Ví dụ, với phép tính 50−x=20, có bạn sẽ tính x=50+20=70. Điều này không đúng đâu nhé. Nếu có 50 cái kẹo thì làm sao ăn hết 70 cái được? Số trừ không thể lớn hơn số bị trừ. Em hãy cẩn thận nhé.