Đây là bản xem thử. Bản đầy đủ trên app có thêm bài tập, AI chấm điểm tức thì và biểu đồ theo dõi tiến độ học.

Bài học

Bài 2: Tính giá trị của biểu thức có chứa một chữ

Bạn Sao và mèo Mun đang chơi trong vườn hoa rực rỡ của mẹ. Mẹ mỉm cười nói: "Mẹ sẽ thưởng cho Sao số kẹo bằng số bông hoa con trồng được cộng thêm 5 đấy". Mèo Mun kêu "meo" một tiếng, dụi đầu vào chân Sao. Sao xoa đầu Mun và nghĩ: "Nếu mình trồng được a bông hoa, thì mình sẽ có a + 5 viên kẹo. Thật thú vị.".

Biểu thức có gì lạ?

Biểu thức `a + 5` mà bạn Sao vừa nghĩ ra được gọi là **biểu thức có chứa một chữ**. Trong biểu thức này, chữ `a` đại diện cho số bông hoa mà Sao trồng được. Chữ `a` có thể thay bằng bất kì số nào.
Biểu thức có chứa một chữLà một biểu thức toán học bao gồm các số, dấu phép tính và một chữ cái (như a, b, c, x...). Chữ cái này đại diện cho một số nào đó chưa xác định.

Mỗi khi chúng ta thay một số cụ thể vào chữ a, giá trị của cả biểu thức a + 5 sẽ thay đổi theo.
Cùng xem nhé:

Biểu đồ cột thể hiện số kẹo Sao nhận được. Cột thứ nhất, nếu a=2, Sao có 7 viên kẹo. Cột thứ hai, nếu a=4, Sao có 9 viên kẹo. Cột thứ ba, nếu a=5, Sao có 10 viên kẹo.Nếu a = 27 kẹoNếu a = 49 kẹoNếu a = 510 kẹo
Số kẹo của Sao thay đổi tùy vào số hoa bạn ấy trồng được.

Việc thay số vào chữ để tìm ra kết quả cuối cùng được gọi là tính giá trị của biểu thức.

Làm cùng nhau nhé

Ví dụ
Tính giá trị biểu thức đơn giản
  1. 1

    Tính giá trị của biểu thức 125 + m với m = 30.

  2. 2
    Biểu thức của chúng ta là `125 + m`. Chữ trong biểu thức này là chữ `m`. Theo đề bài, chúng ta biết `m = 30`. Bây giờ, ta sẽ thay số 30 vào đúng vị trí của chữ `m`. Ta được biểu thức số mới là: `125 + 30`. Thực hiện phép cộng, ta có kết quả là `155`. Vậy, với `m = 30`, giá trị của biểu thức `125 + m` là `155`.
  3. 3

    Muốn tính giá trị của biểu thức, ta thay chữ bằng số rồi thực hiện các phép tính.

Coi chừng sập bẫy.
Bạn Sao đang tính giá trị của biểu thức `180 : k - 10` với `k = 6`. Bạn ấy nghĩ: "Nhìn phép trừ `6 - 10` có vẻ không ổn, hay mình làm phép chia trước?" Nhưng một suy nghĩ khác lại nảy ra: "Hay là cứ làm từ trái sang phải cho chắc?" Em có biết suy nghĩ nào là đúng không? Khi một biểu thức có cả phép chia và phép trừ, ta phải luôn thực hiện phép chia trước. Cách làm đúng là: 1. Thực hiện phép chia: `180 : 6 = 30`. 2. Sau đó mới thực hiện phép trừ: `30 - 10 = 20`. Kết quả đúng là 20. Khi tính giá trị biểu thức có nhiều phép tính, em phải luôn nhớ quy tắc "nhân chia trước, cộng trừ sau" nhé.

Biểu thức quanh ta

Biểu thức có chứa một chữ xuất hiện ở rất nhiều nơi trong cuộc sống. Nó giúp chúng ta viết các quy tắc tính toán một cách ngắn gọn. Cùng xem một ví dụ nhé.

Ví dụ
Bài toán thực tế
  1. 1

    Sân trường em hình chữ nhật có chiều dài 50 mét, chiều rộng là b mét.
    a) Viết biểu thức tính chu vi sân trường.
    b) Tính chu vi sân trường nếu chiều rộng b = 35 mét.

  2. 2
    **a) Viết biểu thức:** Công thức tính chu vi hình chữ nhật là: (dài + rộng) `\times` 2. Ta thay chiều dài bằng 50 và chiều rộng bằng chữ `b`. Biểu thức tính chu vi sân trường là: `(50 + b) \times 2`. **b) Tính giá trị biểu thức:** Với chiều rộng `b = 35` mét, ta thay số 35 vào biểu thức trên. Ta có: `(50 + 35) \times 2`. Theo quy tắc, ta phải thực hiện phép tính trong ngoặc trước. `50 + 35 = 85`. Sau đó, ta thực hiện phép nhân: `85 \times 2 = 170`. Vậy, chu vi sân trường là 170 mét.
  3. 3

    Khi biểu thức có dấu ngoặc, ta phải thực hiện phép tính trong ngoặc trước tiên.

Chiến thắng

Giỏi lắm. Em không chỉ biết cách tính giá trị của một biểu thức mà còn biết vận dụng nó vào giải các bài toán thực tế nữa.

Sao lại thắc mắc: "Nếu mẹ vừa thưởng kẹo cho mình, vừa thưởng cá cho Mun thì tính thế nào nhỉ?".
Bài học tới, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về biểu thức có chứa hai chữ nhé.