Bài học

Bài 1: Phép chia hết cho số có một chữ số

Bạn Sao và mèo Mun đang ngồi đếm bộ sưu tập sticker lấp lánh.
Sao có tất cả 136 chiếc sticker.
Bạn ấy muốn chia đều vào 8 trang của một cuốn sổ mới.
Mèo Mun ngước nhìn, tò mò không biết mỗi trang sẽ được dán bao nhiêu chiếc.

Để giúp Sao, chúng mình cần thực hiện phép chia $136 : 8$ .
Đây là phép chia một số có ba chữ số cho số có một chữ số.
Cùng xem chúng ta cần làm theo những bước nào nhé.

Để giúp Sao, chúng mình cần thực hiện phép chia $136 : 8$. Đây là phép chia một số có ba chữ số cho số có một chữ số. Cùng xem chúng ta cần làm theo những bước nào nhé.

Khám phá các bước thực hiện phép chia

Ta lặp lại các bước này cho đến khi chia hết các chữ số của số bị chia.

Chúng mình sẽ đặt tính rồi tính.
Với phép tính $136 : 8$ , ta làm như sau:

Lượt chia thứ nhất:
- Ta bắt đầu chia từ trái sang phải.
- Vì 1 không chia được cho 8, ta lấy 13.
- Chia: $13$ chia $8$ được $1$ , viết $1$ vào vị trí thương.
- Nhân: Lấy $1$ nhân $8$ bằng $8$ , viết $8$ thẳng cột với $13$ .
- Trừ: Lấy $13$ trừ $8$ bằng $5$ , viết $5$ .
Lượt chia thứ hai:
- Hạ: Hạ chữ số $6$ ở hàng đơn vị xuống cạnh số $5$ , ta được $56$ .
- Chia: Lấy $56$ chia $8$ được $7$ , viết $7$ vào thương, bên phải số $1$ .
- Nhân: Lấy $7$ nhân $8$ bằng $56$ , viết $56$ .
- Trừ: Lấy $56$ trừ $56$ bằng $0$ , viết $0$ .

Vậy là $136 : 8 = 17$ . Mỗi trang sổ của Sao sẽ có 17 chiếc sticker.

Chúng mình sẽ đặt tính rồi tính. Với phép tính $136 : 8$, ta làm như sau: * **Lượt chia thứ nhất:** * Ta bắt đầu chia từ trái sang phải. * Vì 1 không chia được cho 8, ta lấy 13. * **Chia:** $13$ chia $8$ được $1$, viết $1$ vào vị trí thương. * **Nhân:** Lấy $1$ nhân $8$ bằng $8$, viết $8$ thẳng cột với $13$. * **Trừ:** Lấy $13$ trừ $8$ bằng $5$, viết $5$. * **Lượt chia thứ hai:** * **Hạ:** Hạ chữ số $6$ ở hàng đơn vị xuống cạnh số $5$, ta được $56$. * **Chia:** Lấy $56$ chia $8$ được $7$, viết $7$ vào thương, bên phải số $1$. * **Nhân:** Lấy $7$ nhân $8$ bằng $56$, viết $56$. * **Trừ:** Lấy $56$ trừ $56$ bằng $0$, viết $0$. Vậy là $136 : 8 = 17$. Mỗi trang sổ của Sao sẽ có 17 chiếc sticker.

Cùng làm với Sao và Mun nhé

Ví dụ

Ví dụ 1: Chia hết thật đơn giản

1
Một cửa hàng có 963 cái kẹo, chia đều vào 3 thùng. Hỏi mỗi thùng có bao nhiêu cái kẹo?
2
Để tìm số kẹo trong mỗi thùng, ta thực hiện phép chia $963 : 3$ .
- Lượt 1: $9$ chia $3$ được $3$ , viết $3$ .
  $3$ nhân $3$ bằng $9$ .
  $9$ trừ $9$ bằng $0$ .
- Lượt 2: Hạ $6$ . $6$ chia $3$ được $2$ , viết $2$ .
  $2$ nhân $3$ bằng $6$ .
  $6$ trừ $6$ bằng $0$ .
- Lượt 3: Hạ $3$ . $3$ chia $3$ được $1$ , viết $1$ .
  $1$ nhân $3$ bằng $3$ .
  $3$ trừ $3$ bằng $0$ .
Vậy, $963 : 3 = 321$ . Mỗi thùng có 321 cái kẹo.
Để tìm số kẹo trong mỗi thùng, ta thực hiện phép chia $963 : 3$. * **Lượt 1:** $9$ chia $3$ được $3$, viết $3$. $3$ nhân $3$ bằng $9$. $9$ trừ $9$ bằng $0$. * **Lượt 2:** Hạ $6$. $6$ chia $3$ được $2$, viết $2$. $2$ nhân $3$ bằng $6$. $6$ trừ $6$ bằng $0$. * **Lượt 3:** Hạ $3$. $3$ chia $3$ được $1$, viết $1$. $1$ nhân $3$ bằng $3$. $3$ trừ $3$ bằng $0$. Vậy, $963 : 3 = 321$. Mỗi thùng có 321 cái kẹo.
3
Khi thực hiện phép chia, em luôn bắt đầu từ hàng cao nhất của số bị chia (từ trái sang phải).

Bạn Sao mách nhỏ

Nếu chữ số đầu tiên của số bị chia nhỏ hơn số chia, em hãy lấy hai chữ số đầu tiên để thực hiện lượt chia thứ nhất nhé.

Ví dụ

Ví dụ 2: Chữ số đầu tiên nhỏ hơn số chia

1
Có 450 bạn học sinh xếp thành 5 hàng đều nhau. Hỏi mỗi hàng có bao nhiêu bạn?
2
Ta cần làm phép tính $450 : 5$ .
- Lượt 1: Vì $4$ không chia được cho $5$ , ta lấy $45$ chia cho $5$ .
  $45$ chia $5$ được $9$ , viết $9$ .
  $9$ nhân $5$ bằng $45$ .
  $45$ trừ $45$ bằng $0$ .
- Lượt 2: Hạ $0$ . $0$ chia $5$ được $0$ , viết $0$ .
  $0$ nhân $5$ bằng $0$ .
  $0$ trừ $0$ bằng $0$ .
Vậy, $450 : 5 = 90$ . Mỗi hàng có 90 bạn học sinh.
Ta cần làm phép tính $450 : 5$. * **Lượt 1:** Vì $4$ không chia được cho $5$, ta lấy $45$ chia cho $5$. $45$ chia $5$ được $9$, viết $9$. $9$ nhân $5$ bằng $45$. $45$ trừ $45$ bằng $0$. * **Lượt 2:** Hạ $0$. $0$ chia $5$ được $0$, viết $0$. $0$ nhân $5$ bằng $0$. $0$ trừ $0$ bằng $0$. Vậy, $450 : 5 = 90$. Mỗi hàng có 90 bạn học sinh.
3
Khi hạ một chữ số xuống mà số tạo thành vẫn nhỏ hơn số chia, em viết 0 vào thương rồi mới hạ tiếp.

Một chiếc bẫy nhỏ

Cẩn thận nhé.

Khi tính $642 : 6$ , một bạn đã làm như sau:

$6$ chia $6$ được $1$ , viết $1$ .
Hạ $4$ . Thấy $4$ nhỏ hơn $6$ , bạn ấy hạ tiếp $2$ được $42$ .
$42$ chia $6$ được $7$ , viết $7$ .
Kết quả của bạn ấy là $17$ .

Cách làm này sai ở đâu nhỉ?
Khi hạ $4$ xuống, vì $4$ chia cho $6$ được $0$ , ta phải viết $0$ vào thương. Sau đó mới hạ tiếp $2$ . Phép tính đúng là $642 : 6 = 107$ .

Khi tính $642 : 6$, một bạn đã làm như sau: * $6$ chia $6$ được $1$, viết $1$. * Hạ $4$. Thấy $4$ nhỏ hơn $6$, bạn ấy hạ tiếp $2$ được $42$. * $42$ chia $6$ được $7$, viết $7$. * Kết quả của bạn ấy là $17$. Cách làm này sai ở đâu nhỉ? Khi hạ $4$ xuống, vì $4$ chia cho $6$ được $0$, ta phải viết $0$ vào thương. Sau đó mới hạ tiếp $2$. Phép tính đúng là $642 : 6 = 107$.

Về đích nào

Em đã rất cẩn thận và tránh được chiếc bẫy thường gặp trong phép chia.
Giờ hãy cùng giải câu đố cuối cùng để giành chiến thắng nhé.

Buổi học hôm nay thật hiệu quả.
Lần tới, Sao và Mun sẽ gặp những phép chia "cứng đầu" hơn, những phép chia có dư. Em hãy chờ xem nhé.