Hiện tại hoàn thành và quá khứ đơn: khi nào dùng thì nào
Mục tiêu bài học
Sau bài học này, em chọn đúng giữa hiện tại hoàn thành và quá khứ đơn dựa vào việc câu có nêu một mốc thời gian cụ thể đã kết thúc hay không.
Kiến thức nền cần có
Em đã học hiện tại hoàn thành cho trải nghiệm (ever/never) và cho một việc kéo dài đến hiện tại (since/for) ở hai bài trước, cùng quá khứ đơn cho một việc đã kết thúc ở một mốc xác định từ các lớp dưới.
Câu hỏi khởi động
Khi nào dùng quá khứ đơn
Dùng quá khứ đơn khi câu nêu một mốc thời gian cụ thể đã kết thúc: yesterday, last year, in 2019, two weeks ago, when I was ten. Thời điểm đó đã khép lại, không còn liên quan trực tiếp đến hiện tại theo cách câu đang diễn đạt.
Khi nào dùng hiện tại hoàn thành
- 1
Phong ___ (visit) the Cham towers last summer. Bẫy ở đây là visit liên quan đến du lịch/trải nghiệm nên dễ nghĩ phải dùng hiện tại hoàn thành.
- 2
Last summer là một mốc thời gian cụ thể đã kết thúc, nên dù câu nói về một chuyến đi/trải nghiệm, vẫn phải dùng quá khứ đơn, không phải hiện tại hoàn thành.
- 3
Với visited, has visited, have visited, was visiting -- loại has visited và have visited vì hiện tại hoàn thành không đi cùng một mốc thời gian cụ thể như last summer; loại was visiting (quá khứ tiếp diễn) vì câu không mô tả một hành động đang xảy ra tại một thời điểm khác trong quá khứ, chỉ đơn thuần kể một sự việc đã xong.
- 4
Phong visited the Cham towers last summer.
- 5
Bất cứ khi nào câu có mốc thời gian cụ thể -- dù nội dung nghe rất giống hiện tại hoàn thành -- mốc thời gian luôn thắng, phải chuyển sang quá khứ đơn.
- 1
Linh ___ (never/eat) rêu đá before. Bẫy ở đây là before khiến một số học sinh nghĩ đó là một mốc thời gian, nên chọn nhầm quá khứ đơn.
- 2
Before ở đây không phải một mốc cụ thể, mà chỉ có nghĩa 'tính đến nay, trước giờ' -- đi cùng never để nói về một trải nghiệm chưa từng có. Không có mốc thời gian xác định nào được nêu, nên dùng hiện tại hoàn thành.
- 3
Với has never eaten, never ate, has never eat, have never eaten -- loại never ate vì thiếu has và đổi hẳn sang quá khứ đơn không phù hợp với before mang nghĩa 'tính đến nay'; loại has never eat vì eat chưa chia quá khứ phân từ; loại have never eaten vì chủ ngữ Linh số ít cần has.
- 4
Linh has never eaten rêu đá before.
- 5
Before đứng một mình ở cuối câu (không đi kèm một mốc cụ thể) không phải tín hiệu của quá khứ đơn -- nó vẫn thuộc về hiện tại hoàn thành, cùng nhóm với ever/never.
- 1
An has visited the Tày village in 2019. Bẫy ở đây là has visited nhìn rất đúng ngữ pháp, khiến học sinh không để ý đến in 2019.
- 2
In 2019 là một mốc thời gian cụ thể đã kết thúc, nên bắt buộc phải dùng quá khứ đơn (visited), không được dùng hiện tại hoàn thành (has visited), dù has visited tự nó không sai ngữ pháp ở dạng chia.
- 3
An visited the Tày village in 2019.
- 4
An visited the Tày village in 2019.
- 5
Một mốc thời gian cụ thể (in + năm, last + thời gian, ago, yesterday) không bao giờ đi chung với hiện tại hoàn thành -- đây là lỗi kết hợp thì hay gặp nhất khi làm bài kiểm tra.
Điểm hay nhầm
Lỗi phổ biến nhất ở bài này là chọn thì theo 'cảm giác về nội dung câu' (nghe có vẻ là trải nghiệm nên chọn hiện tại hoàn thành) thay vì kiểm tra xem câu có mốc thời gian cụ thể hay không. Hãy luôn quét câu tìm tín hiệu thời gian trước khi chọn thì, không đoán theo nghĩa chung chung.
Luyện tập có hướng dẫn
Luyện tập độc lập
Kiểm tra nhanh
Tóm tắt
Quy tắc cốt lõi của bài này: hễ câu có một mốc thời gian cụ thể đã kết thúc, dùng quá khứ đơn, dù nội dung nghe có vẻ như một trải nghiệm; khi không có mốc, chỉ có trải nghiệm/kết quả/khoảng kéo dài, dùng hiện tại hoàn thành.
Bài tiếp theo luyện nhận diện thật nhanh các từ tín hiệu này trong một đoạn văn dài hơn, đúng dạng bài trộn nhiều câu mà đề kiểm tra hay ra.