Bài học

Bài 1: Cộng số thập phân

Bạn Mi và vẹt Ríu đang chuẩn bị một hộp quà sinh nhật.
Mi nói: "Tớ cần một đoạn ruy băng màu xanh dài 1,85 mét."
Ríu thêm vào: "Và một đoạn màu vàng dài 0,6 mét nữa cho đẹp."
Mi băn khoăn: "Vậy chúng mình cần mua ruy băng dài tất cả bao nhiêu mét nhỉ?"

Cùng đặt tính nào

Để biết tổng độ dài, chúng ta cần thực hiện phép cộng: $1,85 + 0,6$ .
Cũng giống như cộng số tự nhiên, chúng ta sẽ đặt tính theo cột dọc.
Điều quan trọng nhất là các chữ số ở cùng một hàng phải thẳng cột với nhau.
Dấu phẩy cũng phải thẳng cột với nhau nhé.

Để biết tổng độ dài, chúng ta cần thực hiện phép cộng: $1,85 + 0,6$. Cũng giống như cộng số tự nhiên, chúng ta sẽ đặt tính theo cột dọc. Điều quan trọng nhất là các chữ số ở cùng một hàng phải thẳng cột với nhau. Dấu phẩy cũng phải thẳng cột với nhau nhé.

Em hãy xem cách bạn Mi đặt tính nhé:

   1,85
+  0,6
-------

Để dễ cộng hơn, ta có thể viết $0,6$ thành $0,60$.

   1,85
+  0,60
-------
   2,45

Vậy là, Mi và Ríu cần mua tất cả 2,45 mét ruy băng.

Em hãy xem cách bạn Mi đặt tính nhé: ``` 1,85 + 0,6 ------- ``` Để dễ cộng hơn, ta có thể viết $0,6$ thành $0,60$. ``` 1,85 + 0,60 ------- 2,45 ``` Vậy là, Mi và Ríu cần mua tất cả 2,45 mét ruy băng.

Quy tắc cộng hai số thập phânMuốn cộng hai số thập phân ta làm như sau: Viết số hạng này dưới số hạng kia sao cho các chữ số ở cùng một hàng đặt thẳng cột với nhau. Cộng như cộng các số tự nhiên. Viết dấu phẩy ở tổng thẳng cột với các dấu phẩy của các số hạng.

Ví dụ

Làm cùng Mi và Ríu

1
Tính: $34,82 + 9,15$
Tính: $34,82 + 9,15$
2
Đầu tiên, chúng mình đặt tính thật thẳng cột nhé.
```
   34,82
+   9,15
-------
```
Bây giờ mình cộng từ phải sang trái.
- $2$ cộng $5$ bằng $7$ , viết $7$ .
- $8$ cộng $1$ bằng $9$ , viết $9$ .
- $4$ cộng $9$ bằng $13$ , viết $3$ , nhớ $1$ .
- $3$ thêm $1$ bằng $4$ , viết $4$ .
  Cuối cùng, đặt dấu phẩy ở kết quả, thẳng với hai dấu phẩy ở trên.
```
   34,82
+   9,15
-------
   43,97
```
Đầu tiên, chúng mình đặt tính thật thẳng cột nhé. ``` 34,82 + 9,15 ------- ``` Bây giờ mình cộng từ phải sang trái. - $2$ cộng $5$ bằng $7$, viết $7$. - $8$ cộng $1$ bằng $9$, viết $9$. - $4$ cộng $9$ bằng $13$, viết $3$, nhớ $1$. - $3$ thêm $1$ bằng $4$, viết $4$. Cuối cùng, đặt dấu phẩy ở kết quả, thẳng với hai dấu phẩy ở trên. ``` 34,82 + 9,15 ------- 43,97 ```
3
Luôn đặt dấu phẩy thẳng cột với nhau khi cộng số thập phân.

Thử một bài khó hơn nhé

Phép cộng số thập phân cũng có nhớ như cộng số tự nhiên thôi.
Chúng mình cùng xem một ví dụ có nhớ nhé.

Ví dụ

Phép cộng có nhớ

1
Một chiếc can chứa $18,5$ lít nước. Người ta đổ thêm vào $4,75$ lít nước nữa. Hỏi trong can có tất cả bao nhiêu lít nước?
Một chiếc can chứa $18,5$ lít nước. Người ta đổ thêm vào $4,75$ lít nước nữa. Hỏi trong can có tất cả bao nhiêu lít nước?
2
Để tìm câu trả lời, ta cần làm phép cộng: $18,5 + 4,75$ .
Ta đặt tính:
```
   18,5
+   4,75
-------
```
Để dễ nhìn, em có thể viết $18,5$ thành $18,50$ .
```
   18,50
+   4,75
-------
```
Bắt đầu cộng từ phải qua trái:
- $0$ cộng $5$ bằng $5$ , viết $5$ .
- $5$ cộng $7$ bằng $12$ , viết $2$ , nhớ $1$ .
- $8$ cộng $4$ bằng $12$ , thêm $1$ là $13$ , viết $3$ , nhớ $1$ .
- $1$ thêm $1$ bằng $2$ , viết $2$ .
  Đặt dấu phẩy vào kết quả, ta được $23,25$ .
  Vậy, trong can có tất cả $23,25$ lít nước.
Để tìm câu trả lời, ta cần làm phép cộng: $18,5 + 4,75$. Ta đặt tính: ``` 18,5 + 4,75 ------- ``` Để dễ nhìn, em có thể viết $18,5$ thành $18,50$. ``` 18,50 + 4,75 ------- ``` Bắt đầu cộng từ phải qua trái: - $0$ cộng $5$ bằng $5$, viết $5$. - $5$ cộng $7$ bằng $12$, viết $2$, nhớ $1$. - $8$ cộng $4$ bằng $12$, thêm $1$ là $13$, viết $3$, nhớ $1$. - $1$ thêm $1$ bằng $2$, viết $2$. Đặt dấu phẩy vào kết quả, ta được $23,25$. Vậy, trong can có tất cả $23,25$ lít nước.
3
Khi cộng có nhớ, ta nhớ sang hàng bên trái liền kề như với số tự nhiên.

Coi chừng cái bẫy của Ríu

Ríu thực hiện phép tính $24,5 + 3,19$ và ra kết quả là $27,69$ . Nhưng bạn ấy lại đặt tính thế này:

  24,5
+  3,19
-------
  27,69

Ríu đã cộng đúng các con số, nhưng lại quên mất một quy tắc rất quan trọng. Em có thấy không?

Ríu thực hiện phép tính $24,5 + 3,19$ và ra kết quả là $27,69$. Nhưng bạn ấy lại đặt tính thế này: ``` 24,5 + 3,19 ------- 27,69 ``` Ríu đã cộng đúng các con số, nhưng lại quên mất một quy tắc rất quan trọng. Em có thấy không?

A, Ríu đã đặt các số thẳng lề bên phải thay vì thẳng cột dấu phẩy.
Cách đặt tính đúng phải là:

  24,5
+  3,19
-------

Số $5$ ở hàng phần mười, còn số $1$ cũng ở hàng phần mười, nên chúng phải thẳng cột với nhau.

Chinh phục thử thách cuối

Em đã nắm rất vững quy tắc cộng số thập phân rồi đấy.
Giờ hãy vận dụng để giải bài toán cuối cùng này nhé.

Khối lượng hai bao gạo ở cửa hàng.

Mi và Ríu đã dùng hết ruy băng rồi. Buổi sau, hai bạn ấy sẽ học cách tính toán khi cắt bớt đi một đoạn. Đó chính là phép trừ số thập phân đấy, hẹn gặp lại em nhé.